In de kijker

Kalender

Grondvest

Vlaams-Catalaanse PoŽzieavond
1-4-2019

Op vrijdagavond 26 april vindt in de Spiegelzaal van Cultuurcentrum De Markten (hartje Brussel) een Vlaams-Catalaanse poëzie avond plaats. We schoven met initiatiefnemer Gust Peeters aan tafel voor een boeiend gesprek over de combinatie van verschillende passies.

Poëzie, heeft je dat altijd geboeid?

Mijn allereerste gedicht schreef ik toen ik dertien jaar was. Dat is ondertussen al wel even geleden en ja, ik ben altijd blijven schrijven en lezen. Daar moet ik wel bij zeggen dat zoiets meedrijft op de getijden van het leven: soms heb je daar meer tijd en energie voor, soms niet.

En hoe kom je dan in godsnaam bij Catalaanse poëzie terecht?

Een beetje per toeval. Enkele jaren geleden nam ik deel aan de betoging van VVB/ICEC in Brussel, onder het motto “Si! Yes! Ja! Iatz!”. De Catalanen waren daar overweldigend, massaal aanwezig. Tussen haakjes, die betoging inspireerde mij trouwens ook tot een gedicht. In alle geval, ik ben toen de referendumproblematiek beginnen volgen: eerst Schotland, waar het helaas negatief afliep, en dan Catalonië. Daar gingen de poppen zwaar aan het dansen, hebben we gemerkt. In 2018 kwam echter bij mij het idee op dat een eerbiedwaardige, oude cultuur als de Catalaanse allicht een eigen literatuur en dus ook poëzie had. Vermits ik het Catalaans niet meester ben, ben ik met behulp van Google, ieders beste vriend, op het internet op zoek gegaan naar in het Nederlands vertaalde Catalaanse poëzie. En ik heb die gevonden.

Blij te horen dat onze betogingen ook bijdragen tot een stuk cultuur. Is er veel Catalaanse dichtkunst in het Nederlands verschenen?

Ik had er nooit veel over gehoord, maar tot mijn verrassing was er toch wel wat voorhanden. De oudste bloemlezing met Catalaanse gedichten die ik terugvond, een lijvige turf, verscheen in de destijds in literaire middens niet onbekende reeks ‘De bladen van de Poëzie’. Opmerkelijk is dat die al verscheen in 1968, dus nog onder de dictatuur van Franco, toen de Catalaanse taal nog zwaar onder druk stond. Bloemlezer van dienst was Bob De Nijs. Bij verder opzoekingswerk botste ik steeds weer op die naam. Ik heb ondertussen een zestal bloemlezingen in mijn bezit, die op de meest recente na, allemaal van zijn hand zijn. Enkel de bloemlezing Rebellie/Rebellio is niet van zijn hand, maar van de Nederlandse vertaalster Marga Demmers. Dat is ook de enige die nog in de handel verkrijgbaar is.

Vertel eens wat meer over die Bob De Nijs.

Via de uitstekende literatuurwebstek Schrijversgewijs had ik gemerkt dat er nog in 2015 vertalingen van de hand van Bob waren verschenen in het literaire tijdschrift Gierik-NVT (nu Gpunt). Zo ben ik aan zijn e-postadres geraakt en heb ik hem kunnen contacteren. Bob is, wat mij betreft, geen kleine jongen! Als beginnende leerkracht is hij destijds, op vakantie in Spanje, toevallig ook in Catalonië beland. Hij heeft daar semi-clandestien wat leerboeken Catalaans gekocht en zich uit eigen interesse die taal zelf aangeleerd, wat het begin was van een levenslange liefde. Ook in ander opzicht trouwens, want in Catalonië heeft hij zijn echtgenote leren kennen. In alle geval, ik ken binnen het Nederlandse taalgebied niemand die al zo lang bezig is met de Catalaanse literatuur als hij. Dat hij een aantal van de grote namen van de Catalaanse poëzie nog in levenden lijve heeft meegemaakt, is voor een literatuurliefhebber natuurlijk iets om jaloers op te zijn. Maar ook buiten de poëzie, die hij trouwens zelf beoefent, heeft hij zich niet onbetuigd gelaten. Hij vertaalde bijvoorbeeld Tirant lo Blanc in het Nederlands, een Catalaanse ridderroman die tot de wereldliteratuur behoort. Voor die niet aflatende inspanningen gedurende nu al meer dan een halve eeuw, werd Bob door de Catalaanse overheid  dan ook terecht onderscheiden met het Creu de Sant Jordi.

Zijn er hier nog mensen daarin geïnteresseerd?

Onbekend is onbemind, dus zou mijn antwoord “nee” moeten luiden. Ik ben er echter van overtuigd dat het heel erg belangrijk is om naast de politieke banden met Catalonië, ook culturele banden aan te knopen. Uiteindelijk is cultuur het fundament waarin alles geworteld is en het kan ons alleen maar verrijken als er een gedegen culturele wisselwerking tussen Catalonië en Vlaanderen tot stand zou komen. Gelukkig heb ik in de Catalaanse gemeenschap hier te lande na wat netwerken een geestesgenoot gevonden, Ivan Fox met name, voorzitter van Assemblea Nacional Catalana en Brussel.les, die zelf ook actief en passief poëziebeoefenaar is. Dat zijn dus twee handen, een Catalaanse en een Vlaamse, op die ene buik van de cultuur geworden: met zijn tweeën organiseren wij voor het eerst een tweetalige, Vlaams-Catalaanse poëzieavond.

Daarmee zijn we aanbeland bij de avond zelf. Vertel eens: waar, wanneer, hoe laat, hoeveel bedraagt de inkom?

De avond kadert in de festiviteiten rond Sant Jordi en valt in de eerste week na de paasvakantie op vrijdagavond 26 april. Hij begint om 19.30 uur en vindt plaats in CC De Markten in Brussel. De inkom is gratis.

En het programma zelf, wat mogen we ons daarbij voorstellen? 

Dankzij de steun van de delegaties bij de EU van de regeringen van Catalonië en van de Balearen en de steun van het Institut Ramon Llull, vergelijkbaar met het Vlaams Fonds voor de Letteren, mogen we rekenen op de aanwezigheid van minstens één en mogelijk twee Catalaanse dichters die daarvoor speciaal naar Vlaanderen komen. Verder maken we natuurlijk ook gebruik van het materiaal waarover we al beschikken en doen we zelf de nodige moeite om voor een aantal vertalingen te zorgen. Enkele Vlaamse dichters zullen eveneens aan bod komen. Ook een muzikaal intermezzo staat op het programma. In de marge nog een leuk weetje voor wie met Catalonië begaan is: enkele jaren geleden ondertekenden tientallen Catalaanse dichters een manifest voor onafhankelijkheid. Daaronder grote namen als Marta Pessarodona, Perejaume, Dolors Miquel... 

Dus dichters voor onafhankelijkheid, die bestaan in Catalonië?

Wis en zeker. Als je weet hoe de Catalaanse taal onder druk heeft gestaan, is het eigenlijk niet moeilijk te begrijpen dat taalgevoelige dichters daar ook zekere conclusies uit trekken.

Bij ons loopt het gros der ‘vaderlandsche’ dichters niet meteen storm voor Vlaamse onafhankelijkheid. Heb je een bijkomende bedoeling met je organisatie?

Dat klinkt een beetje complotachtig, maar wat ik wél hoop is dat de poëzieavond niet alleen overtuigde sympathisanten van Catalonië aantrekt, maar ook poëzieliefhebbers an sich. En zeker ook dichters van bij ons, voor wie de Catalaanse poëzie compleet terra incognita is.

Blijft het bij een eenmalig initiatief?

Als het enigszins aan mij ligt, zeker niet. Voor gedichtendag 2020 ligt er al een project in het verschiet. En uiteraard meewerken aan de Vlaams-Catalaanse Dag op zaterdag 7 september in Koksijde.

En borrelen er nog verdere wilde plannen op?

Zeker. Er is het ‘gestockeerde’ beeld van de Catalaanse dichter Josep Carner, die lang in Brussel in ballingschap heeft geleefd na de burgeroorlog. Dat beeld verdient opnieuw een plaats in de openbare ruimte. En dan is er ook nog de droom van een, bescheiden, Vlaams-Catalaans poëziefestival(letje), om het andere jaar in Vlaanderen en Catalonië. Werk genoeg aan de winkel!

Bedankt voor het aangename gesprek. Wie presenteert het geheel en kan je alle practica nog even op een rijtje plaatsen?

Ivan Fox en ikzelf nemen de dubbelpresentatie, Catalaans-Nederlands, voor onze rekening. Iedereen welkom vrijdagavond 26 april in CC De Markten in Brussel. Deuren open vanaf 19 uur, aanvang 19.30 uur. Tot dan?

 

Terug naar overzicht