In de kijker

Kalender

Grondvest

“Stands Scotland where it did?
5-3-2019
Velen kennen wat William Shakespeare schreef in McBeth: “stands Scotland where it did?” (vrij vertaald “Houdt Schotland nog steeds dezelfde positie aan?”). Vandaag een antwoord op deze vraag bieden is niet eenduidig, we zijn immers nog steeds gebonden/verbonden aan Engeland maar niemand weet waarvoor Engeland nog staat.

Velen kennen wat William Shakespeare schreef in McBeth: “stands Scotland where it did?” (vrij vertaald “Houdt Schotland nog steeds dezelfde positie aan?”). Vandaag een antwoord op deze vraag bieden is niet eenduidig, we zijn immers nog steeds gebonden/verbonden aan Engeland maar niemand weet waarvoor Engeland nog staat.

Laat me beginnen met duidelijk te maken dat als je denkt dat ik kan vertellen wat er met de brexit zal gebeuren, je die hoop mag opgeven. Jullie weten het niet, ik weet het niet - niemand weet het.

Heel veel doodnormale mensen hebben ter goeder trouw vóór de brexit gestemd. Het is ook niet dat er geen punten van kritiek zijn op de EU. Ook ikzelf als ‘Remain’ stemmer maak(te) me zorgen om de democratie en de invloed van grote bedrijven en banken in de EU.

De hele ‘Leave’ campagne was zó oppervlakkig en zó slecht voorbereid dat veel Leave-stemmers dachten voor iets totaal anders te stemmen dan wat de verdere ontwikkelingen hebben voortgebracht. Iedereen is ook geconfronteerd met de strikte regelgeving die door de EU wordt opgelegd.

Zoals je wellicht weet leeft in Schotland een ander brexit verhaal. Een overtuigende meerderheid in Schotland stemde om in de EU te blijven. Ik durf te stellen dat Schotland zich altijd veel meer Europees voelde dan Engeland, misschien net omdat wij altijd zo een dominante buur hebben gehad.

Ik denk dat mijn laatste punt van groot belang is. Ik ben er niet van overtuigd dat Schotland erg gelukkig is met al de EU-instellingen, maar wel dat Schotland positiever tegenover de EU in zijn geheel staat. De hamvraag is hoe we onszelf zien en welke gevolgen dit heeft voor de keuzes die we zullen moeten maken.

Ondanks het feit dat Schotland zonder haar toestemming uit de EU wordt gehaald, vertaalt dit zich niet in grote opwellingen van separatisme. In dat had ik voorspeld, in tegenstelling tot wat velen dachten.

De chaos in het dossier wordt enkel groter en niemand weet wat er nu allemaal staat te gebeuren. Een claim voor onafhankelijkheid is momenteel dus helemaal niet aan de orde. Veel stemgerechtigden zullen (graag) die beslissing voor zich uit schuiven, om de chaos niet nog groter te maken.

Degenen die dachten dat een brexit, Schotland automatisch uit het Verenigd Koninkrijk zou drijven, blijven verweesd achter. Maar dat wil niet zeggen dat de brexit geen invloed heeft op wat er zich nu afspeelt op het Schotse politieke toneel.

Ik ben betrokken bij onderzoek naar de houding van stemmers tegenover onafhankelijkheid, na de brexit. In 2014 vond het Schots onafhankelijkheidsreferendum plaats, veel stemmers zagen het toen als een keuze tussen het bekende en het onbekende.

Want alhoewel veel van de nee-stemmers kritiek hadden op de manier waarop Westminster Schotland leidt, het bleef iets vertrouwelijk, stabiel en iets om op terug te vallen. De onzekerheid die veel mensen voelden, bleek een te hoge drempel, ondanks warme gevoelens voor de onafhankelijkheid.

 

Maar nu is er ook geen houvast, geen vertrouwd beeld van de toekomst. Men is zich er nu van bewust dat er twee mogelijkheden zijn en een toekomst binnen het VK boezemt weinig vertrouwen in.














Er zijn veel zaken die aan het oppervlak komen die de tegenstanders van de onafhankelijkheid doen twijfelen. Maar nogmaals, hoe zien we onszelf? Willen wij naar Engels model een vrij geïsoleerd land worden of willen wij net meer internationale samenwerking?

Kijken wij naar onszelf of verruimen wij onze blik - dat is de belangrijkste vraag voor de Schotten. Als er een meerderheid van de Schotten buiten Schotland wilt kijken, dan hebben we een meerderheid voor Schotse onafhankelijkheid.

De opstoot van separatisme is minder dan gehoopt, maar onder het oppervlak roert er veel. Bij het referendum in 2014 waren bijvoorbeeld vrouwen minder geneigd om voor onafhankelijkheid te stemmen dan mannen, deze kloof is ondertussen verdwenen.

Dit alles hoeft niet te verbazen. Verschillende onderzoeken toonden al aan dat vrouwen over het algemeen voorzichtiger stemmen dan mannen en vooral worden beïnvloed door openbare dienstverlening. De brexit zou ook hier de zekerheid wegnemen.

Ook jongeren (jonger dan dertig jaar) steunen de onafhankelijkheid veel meer dan mensen boven de dertig. Ik had persoonlijk gehoopt dat we uit deze leeftijdscategorie voldoende stemmen zouden behalen voor de onafhankelijkheid, helaas bleek dit niet het geval. Maar een groeiende steun onder jongeren, lijkt mogelijk.

Het lijkt ook dat de ‘beredeneerde stemmer’ (zij die beweren hun keuze te baseren op feiten in plaats van op emoties) naar het kamp van de onafhankelijkheid trekt. De drie bovenstaande groepen kunnen gemakkelijker een meerderheid voor de onafhankelijkheid leveren in het geval van een nieuw referendum.

Maar komt er een nieuw referendum? Het is moeilijk in te schatten. Vanuit Engeland komt het duidelijke signaal dat ze Schotland niet opnieuw zullen laten stemmen. Waarom zouden ze ook? Ze zitten midden in een democratische crisis (er is geen meerderheid te vinden in het Parlement, voor eender welke uitkomst). Dit zal haast onvermijdelijk leiden tot een economische en sociale crisis.

Vorige keer stemde 45 procent voor Schotse onafhankelijkheid, met de brexit die het onafhankelijkheidskamp enkel sterker heeft gemaakt, zal het VK geen risico’s willen nemen. Het laatste wat de Britse regering wil, is dat het land intern verdeeld raakt en uit elkaar valt op het moment dat zij uit de EU stappen. Ze zullen de onafhankelijkheidsvraag zo lang als mogelijk uit de weg blijven gaan.

Dit is ook waarom de strategie van de Scottish National Party (SNP) niet heeft gewerkt. Nicola Sturgeon heeft veel te vroeg een tweede referendum naar voor geschoven, de mensen zaten toen absoluut niet te wachten op alweer een referendum. Dat heeft de onafhankelijkheidsbeweging buitenspel gezet en de tegenstanders de luxe geschonken dat het argument ‘niet alweer een referendum’ volstond.

Ik geloof dat deze tactische blunder ons twee jaar heeft gekost. Twee jaar waarbij we niet over inhoud hebben gepraat, maar veeleer over technische zaken. Omdat we ook in de peilingen geen overtuigende meerderheid haalden, konden we niet voldoende druk zetten om een tweede referendum te eisen.

In de huidige onzekerheid lijkt het dat de situatie eerst moet stabiliseren alvorens we aan een nieuw referendum kunnen denken. Maar we mogen zeker niet te lang wachten.

Staat Schotland waar het stond? Absoluut niet. Alles is drastisch veranderd. Schotland is een land met enorm voor mogelijkheden, maar veel van die mogelijkheden staan haaks op elkaar. Ofwel groeien we als een onafhankelijke staat, ofwel geraken we verstrikt in de puinhoop na de brexit.

Ik durf te stellen dat het kamp voor de Schotse onafhankelijkheid veel meer te verliezen heeft dan het kamp tegen de onafhankelijkheid te winnen heeft. En gezien de ons omringende chaos van de brexit op de Britse eilanden, is dat een mooi uitgangspunt.

 

Robin McAlpine
Director Common Weal


















Wie is Robin McAlpine?

Hij is directeur van Common Weal, een Schotse denktank die campagne voert voor sociale en economische gelijkheid, welzijn, levenskwaliteit, omgevingsbescherming, vrede, rechtvaardigheid en samenwerking. Hij werkte meer dan 25 jaar als journalist, voor openbare aangelegenheden, als politiek strateeg en was een van de voormannen van de campagne voor Schotse onafhankelijkheid in de aanloop naar het referendum in 2014. Hij schrijft voor verschillende bronnen over Schotse politiek.

Robin McAlpine is een van de internationale sprekers op de ICEC conferentie Quo vadis Europa?. Als je meer wilt weten over de toekomst van Schotland, de brexit, de Ierse grenzen… kom dan op 21 maart naar het Europees Parlement. Gelieve uw aanwezigheid te bevestigen via 21m@icec.ngo en dat tenlaatste op maandag 11 maartAls u geen EP-accreditatie hebt, hebben we ook uw voornaam, naam, geboortedatum, nationaliteit en identiteitskaart nodig.

Terug naar overzicht