In de kijker

Kalender

Grondvest

De verengelsing van het hoger onderwijs.
1-2-2018
Bart Maddens verzorgt regelmatig een column in Grondvest. Hier kan u zijn recentste bijdrage lezen.

De verengelsing van het hoger onderwijs.

 

In het jaar dat nu begint vieren we de vijftigste verjaardag van Leuven Vlaams.  Naar aanleiding daarvan organiseerde de VVB van Leuven in oktober al een boeiende lezing door Peter Debrabandere, over de verengelsing van het hoger onderwijs.  Iemand merkte daar op dat de periode van onderwijs in het Nederlands misschien maar een kort intermezzo zal blijken in de geschiedenis van de KU Leuven.  Eerst werd daar les gegeven in het Latijn, daarna in het Frans, nu eventjes in het Nederlands, maar binnenkort misschien enkel nog in het Engels.

Zo een vaart zal het allicht niet lopen.  Maar toch staat het Nederlandstalige karakter van het hoger onderwijs zwaar onder druk.  Eind vorig jaar nog pleitte de Vlaamse Adviesraad voor Innoveren en Ondernemen (VAIO) ervoor om de taalregeling voor het hoger onderwijs drastisch te versoepelen.  Dat zou nodig zijn om internationaal toptalent aan te trekken.   

Zo wil de VAIO dat er meer Engelstalige bachelors komen.  Vandaag mag slechts 6% van alle bacheloropleidingen in Vlaanderen Engelstalig zijn.  Maar dit quotum moet volgens het VIAO-advies worden opgetrokken.  Het gevaar bestaat dat politici hier oor naar zullen hebben.  Ze zullen erop wijzen dat meer Engelstalige bachelors geen probleem kan zijn, zolang de equivalentieregel maar blijft bestaan.  Die bepaalt immers dat een anderstalige bachelor enkel kan worden georganiseerd als er in Vlaanderen een equivalente opleiding wordt aangeboden die helemaal Nederlandstalig is.  Dezelfde regel bestaat ook voor de masters. 

De equivalentieregel is echter niet waterdicht.  De universiteiten kunnen uitzonderingen aanvragen, die vlot worden toegestaan door de Vlaamse regering.  Bovendien bestaan de equivalente Nederlandstalige opleidingen vaak enkel op papier.  Het zijn spookopleidingen.  De Nederlandstalige vakken blijken in de praktijk niet te bestaan.  De studenten moeten ofwel aan ‘zelfstudie’ doen, ofwel aansluiten bij de Engelstalige vakken (“Pour les Flamands la même chose”, maar dan in het Engels).  Deze taalfraude werd al herhaaldelijk aan de kaak gesteld, bijvoorbeeld door het Leuvense studentenblad Veto.  De Vlaamse regering doet echter alsof haar neus bloedt en vindt dat de studenten zelf klacht moeten indienen daartegen.

Het fenomeen van de spookopleidingen beperkt zich grotendeels tot de masteropleidingen.  Maar als de 6%-drempel voor anderstalige bachelors wordt verhoogd, zoals de VAIO wil, dan zal het fenomeen ook doordringen tot de bachelors. 

Het organiseren van Engelstalige bacheloropleidingen is louter een mercantiel prestigeproject.  Daarmee willen universiteiten elkaar de loef afsteken en internationale zichtbaarheid verwerven.   Maar voor een doorsnee Vlaamse student heeft dat weinig meerwaarde.  Erger nog, die studenten dreigen daarvan de dupe te worden.   Er is nu al te weinig personeel om de instromende Vlaamse studenten intensief te begeleiden.   Vooral de sociaal zwakkere studenten en de studenten met een migratie-achtergrond hebben zulke begeleiding nochtans hard nodig.  Nieuwe Engelstalige bachelors zullen onvermijdelijk een deel van de beperkte personeels- en begeleidingscapaciteit opslorpen.  Daardoor dreigt het Nederlandstalige aanbod te verschralen.  En Vlaamse studenten zullen nog meer aan hun lot worden overgelaten. 

Er zijn ook geen wetenschappelijke redenen voor Engelstalige bachelors.  Op het vlak van de gespecialiseerde master-opleidingen, en zeker de master-na-masteropleidingen, hebben Vlaamse universiteiten heel wat te bieden aan buitenlandse studenten.  Op dit niveau kunnen gespecialiseerde Engelstalige opleidingen in bepaalde gevallen zinvol zijn.  Maar de meeste bacheloropleidingen zijn vrij algemeen.  Waarom zouden studenten van de andere kant van de wereld naar Vlaanderen moeten komen voor een inleidende cursus statistiek of filosofie ?  

In een context van schaarse middelen moeten er prioriteiten worden gesteld.   Het aanbieden van Engelstalig universitair basisonderwijs aan buitenlandse studenten lijkt me geen prioriteit voor de Vlaamse belastingbetaler. 

Het is de taak van de Vlaamse overheid om het recht op hoger onderwijs in eigen taal te vrijwaren.  De universiteiten zelf zijn in deze niet te vertrouwen.   Zonder wettelijk keurslijf dreigen dit grotendeels Engelstalige instellingen te worden, bestuurd in het Engels en met onderwijs in het Engels.  Het is dan ook belangrijk dat de taalregels voor het hoger onderwijs niet worden versoepeld.  Bovendien moet de overheid scherper toezien op de naleving ervan.  In 2019 moet dat voor de N-VA een breekpunt worden bij de regeringsvorming.  En de Vlaamse Beweging mag niet toelaten dat één van haar belangrijkste verwezenlijkingen onderuit wordt gehaald.

Bart Maddens

Terug naar overzicht