Hoe (onder meer) in BHV een meerderheid minderheid wordt: de mechanismen
De institutionele rotzooi sleept aan 24-11-2009
 |
Hoe het begon?
Over het unitaire België waarin de francofonie heer en meerster was zullen we het hier niet hebben. De verfransing van politiek, gerecht, onderwijs, leger, administratie, en de eerste moeizame fase van de taalstrijd, er zijn bibliotheken vol over geschreven. Nog moeizamer verliep de strijd om de politieke macht. Tot op vandaag moet de Vlaamse meerderheid in essentiële dossiers plooien voor de wil van een francofone minderheid.
Bij de eerste staatshervorming (1970), zorgden de Franstaligen ervoor dat hun numerieke minderheid altijd werd beschermd. Meer zelfs, van hun minderheid maken ze met gemak een meerderheid (en de Vlamingen ondergingen en ondergaan het omgekeerde). Dat systeem werd de Vlamingen opgelegd, in verschillende vormen en gedaanten. Het werkt nog altijd perfect. Een overzicht van de mechanismen van die machinerie…
Mechanisme 1: de bijzondere wetten.
Wat? Dat zijn wetten die een tweederdemeerderheid in het algemeen én één meerderheid in beide taalgroepen vereisen. Is bvb. nodig om taalgrens te wijzigen.
Mechanisme 2: pariteit in regering
Wat? Ministerraad moet zeven Franstalige en Nederlandstalige leden tellen. Een opgelegde pariteit. Maar naast de ministers staan de staatssecretarissen, en daar geldt de pariteit niét. In de regering Van Rompuy zijn er twee Nederlandstalige en liefst vijf Franstalige staatssecretarissen.
Mechanisme 3: pariteit in het Grondwettelijk Hof (1970, 1988)
Wat? Bij sommige betwistingen tussen Vlamingen en Walen of Franstaligen kunnen de malcontenten naar het Grondwettelijk Hof (vroegere Arbitragehof), dat als een soort scheidsrechter toeziet op de naleving van de grondwettelijke bevoegdheidsverdeling tussen de federale staat, de gemeenschappen en de gewesten. Recent voorbeeld: het Vlaams decreet over onderwijs in de faciliteitengemeenten. Sinds 1988 controleert het Hof ook of de wetgever de Grondwet respecteert. Zo velde het in 2003 een arrest dat de huidige indeling van België in provinciale kieskringen onhoudbaar is. Daar waar elders in België de kieskringen overeenkomen met de provincies, is dat in Vlaams-Brabant en Brussel niet het geval. Dit vormt een onaanvaardbare ongelijkheid.
In het Grondwettelijk Hof zitten evenveel (6) Franstalige als Nederlandstalige rechtsheren, voor het leven benoemd. De zes Nederlandstaligen zijn gelieerd aan de drie traditionele families en twee van de zes zijn bovendien als baron ingekapseld in het systeem. De V-partijen (VB, N-VA en LDD), goed voor een stevige 36 procent van de stemmen zijn niet vertegenwoordigd.
Mechanisme 4: De alarmbelprocedure (1970)
Wat? Drievierde van een taalgroep kan met een motie een wetsvoorstel of –ontwerp opschorten en zo versluizen naar de (paritaire) ministerraad. Kan tweemaal: in Kamer en in Senaat.
Mechanisme 5: Een belangenconflict (1980)
Wat? De regionale parlementen (Vlaanderen heeft er één, de Franstaligen spelen prinselijk heerser in vier andere parlementen...) kunnen zo’n conflict inleiden als ze zich benadeeld voelen. Een rem die ze viermaal kunnen hanteren en die goed is voor telkens 120 dagen “retard” (in de praktijk dubbel zo lang). Is nu het speeltje van de Franstaligen in BHV. Die joker werd al ingezet door het parlement van de Franse Gemeenschap (nov. 2007), door de Franse Gemeenschapscommissie in Brussel (mei 2008) en door het Waals Parlement (januari 2009). Het parlement van de Duitstalige Gemeenschap liet zich gewillig aan dat rijtje toevoegen (26 okt. 2009). En toen waren ze met vijf (leuk als je zoveel speeltjes hebt), want kan in 2010 nog volgen: de regering van het Brussels Gewest. Vuye sprak in Knack over ‘een wonderbaarlijke veelvuldigheid van regeringen en parlementen’. Vrij vertaald: een institutionele rotzooi.
Mechanisme 6: paritaire Senaat (?)
Wat? Een paritair samengestelde senaat is er nog niet, maar staat op het “te doen”-lijstje van de Franstaligen, maar nog altijd ook van Guy Verhofstadt (politiek akkoord Verhofstadt I). Als die collaboratie resulteert in een paritaire senaat als zoveelste “compensatie” voor een toegeving aan de Vlamingen kan er NIETS meer worden beslist zonder de Franstaligen. Gaston Eyskens zei destijds dat de Vlamingen ‘sullen’ genoeg zijn om zoiets te aanvaarden. We zullen zien…
Besluit
De staatshervormingen hebben van een land met twee werelden (economisch, politiek en cultureel) een onbestuurbaar conflictenland gemaakt. Bovenstaande voorbeelden – door tegenstanders van meer Vlaanderen eufemistisch ‘conflictbeheersing’ genoemd – maken dat een meerderheid hier per definitie een minderheid wordt. En omgekeerd.
En dat België zichzelf verliest in een perpetuum mobile van tegenstellingen. Er zijn zinniger alternatieven.
Terug naar de artikelenlijst.