België slaat terug. En nu? (Maddens in De Morgen)

Een krachtige tegenreactie van het Belgische establishment is onvermijdelijk, signaleert KU Leuven-politoloog Bart Maddens. Wordt het voor N-VA kiezen tussen (bijna) niets of (bijna) niets? Maddens vraagt zich af hoe de N-VA zich uit de nieuwe situatie zal redden. (“The Empire strikes back”, De Morgen, 9 november 2007).

’Het is meer dan één waarnemer opgevallen dat bij de stemming in de Kamercommissie eergisteren een nogal onwezenlijke sfeer heerste. De Franstaligen leken niet echt als geslagen honden uit de commissie te komen, terwijl omgekeerd de Vlamingen eerder een gelaten indruk maakten. Zelfs het Vlaams Belang reageerde weinig triomfalistisch en vanuit de Vlaamse beweging klonken bitter weinig vreugdekreten.

Ook Vlaams-nationalisten beseffen natuurlijk dat de 32 minuten politieke moed de splitsing van B-H-V maar een heel klein stapje dichterbij hebben gebracht. Paradoxaal zou de splitsing van B-H-V misschien sneller gerealiseerd zijn mocht men eergisteren niet hebben gestemd en ruimte hebben gelaten voor een onderhandelde oplossing. Maar anderzijds hadden de Vlaams-nationalisten ook wel een reden om opgelucht adem te halen. Niet zozeer omwille van die stemming op zich, maar wel omdat die meteen ook, althans voorlopig, een einde maakte aan het scenario van een splitsing met een gepeperd prijskaartje.

Het menu dat formateur Leterme de dag voordien had gepresenteerd, bevatte immers heel wat gerechten die bij de flaminganten eerder braak- dan eetlust opwekken.

 

Maar anderzijds kan ook niet worden ontkend dat de toegevingen waartoe Leterme bereid was heel wat minder ver gingen dan die van Verhofstadt in mei 2005. Het bijna-akkoord van de paarse regering voorzag immers in een inschrijvingsrecht voor niet minder dan 17 Vlaams-Brabantse gemeenten, boven op de zes faciliteitengemeenten waar de kiezers hoe dan ook nog voor Brusselse kandidaten zouden kunnen stemmen. Leterme wou enkel in de zes faciliteitengemeenten een inschrijvingsrecht invoeren. Daarmee ging hij ook minder ver dan het Egmontpact van 1977. Het Egmontinschrijvingsrecht beperkte zich immers niet tot de zes faciliteitengemeenten, maar was ook van toepassing in delen van zeven bijkomende gemeenten en drie wijken (waar het echter wel uitdovend was). Het is met andere woorden niet ondenkbaar dat de N-VA uiteindelijk wel akkoord gegaan zou zijn met die toegevingen.

Maar precies dat scenario van een splitsing met nog-net-niet-helemaal-onverteerbare toegevingen was voor de Vlaamse beweging en zeer onprettig vooruitzicht. Het zou immers hoogstwaarschijnlijk tot een tweespalt hebben geleid langs partijpolitieke lijnen. Dit kan men daar missen als de pest, en in die zin was enige opluchting toch wel op haar plaats.

Maar er is meer. Wat ook de uitkomst ervan zal zijn, de nooit geziene communautaire escalatie heeft duidelijk geleid tot een radicalisering van de Vlaamse publieke opinie. Daarbij komt dat de imagoschade die België heeft opgelopen, bezwaarlijk kan worden onderschat. Er gaan slechts weinig dagen voorbij zonder dat ik word opgebeld door een buitenlandse journalist die wil weten hoe lang het volgens de politicologen nog zal duren voor België uiteenspat. Meer dan ooit ziet het buitenland België als een land in volle ontbinding. Dat beeld werd eergisteren nog maar eens versterkt en zal nog lang blijven nazinderen.

Voor het Vlaams-nationalisme is dit een succes zonder weerga, in die mate zelfs dat een krachtige tegenreactie van het Belgische establishment nu onvermijdelijk is geworden: the empire strikes back. De Belgische krachten, zoals de vakbonden en de economische en financiële wereld, zullen nu ongetwijfeld de druk opvoeren op de partijen om de communautaire speeltijd te beëindigen en snel een stabiele Belgische regering te vormen. De mededeling van het paleis gisteren liet wat dat betreft niets aan duidelijkheid te wensen over.

Het gevolg is dat de N-VA nu voor een aartsmoeilijk dilemma staat. Indien de partij meestapt in de koers die nu blijkbaar door het Belgische establishment is uitgezet (een oranje-blauwe regering met Leterme als premier, maar zonder onmiddellijke staatshervorming), dan kan ze blijven hopen om te wegen op het communautaire dossier en een paar sardientjes binnen te halen. Een weinig aantrekkelijk vooruitzicht voor een partij die nog steeds met grote bitterheid terugblikt op zowel de derde fase als de Costa.