Even opfrissen: vijf staatshervormingen, vijf resoluties
Jan Van de Casteele 03-05-2007
 |
In het Belgisch Staatsblad verscheen op 2 mei 2007 de "verklaring tot herziening van de Grondwet". Dat betekent dat het nieuwe parlement de Grondwet mag veranderen, vooral met het oog op een nieuw rondje staatshervorming.
De jongste decennia is zo'n verklaring tot herziening van de Grondwet eigenlijk routine geworden, en is het federale parlement elke keer constituante. Dat betekent absoluut niet dat alle voor herziening vatbaar verklaarde artikels ook werkelijk herzien worden. Elke herziening moet immers gebeuren met een dubbele tweederdemeerderheid: twee derde van de parlementsleden moet aanwezig zijn, en twee derde van die aanwezigen moet de wijziging goedkeuren. Meer dan eens is het voorgekomen dat de meerderheid die de te wijzigen grondwetsartikels had aangeduid, na de verkiezingen geen meerderheid meer was, en er niets gewijzigd werd.
Een nieuwe grondwetswijziging staat vooral in het teken van de staatshervorming. Na 10 juni gaan de (nieuwe) meerderheidspartijen rond de tafel zitten voor een communautaire ronde. De basis voor de Vlaamse eisen wordt nog altijd gevormd door de vijf resoluties die het Vlaams Parlement goedkeurde in 1999. Indien er een akkoord komt, zouden we zo al aan de zesde ronde zitten. De vijf vorige staatshervormingen bouwden België in minder dan 40 jaar om van een unitaire staat naar een federatie volgens een nogal uniek concept.
Vijf staatshervormingen, vijf resoluties. Een interessant overzicht uit Gazet van Antwerpen.
Vijf staatshervormingen
De tweede helft van de twintigste eeuw stond in België in het teken van de staatshervorming. We hebben al vijf fases achter de rug.
1970
De Vlamingen willen culturele autonomie, de Walen sociaal-economische bevoegdheden. Er worden cultuurgemeenschappen opgericht met cultuurraden die bestaan uit de taalgroepen in het nationale parlement. De cultuurraden krijgen wetgevende bevoegdheid, maar hun wetten heten decreten. De Grondwet vermeldt voortaan ook het bestaan van gewesten, maar hun bevoegdheden zullen 'later' worden geregeld.
1980
De cultuurgemeenschappen worden nu 'gemeenschappen', en hun bevoegdheden worden uitgebreid met 'persoonsgebonden aangelegenheden'. Het Vlaams en het Waals Gewest worden opgericht. Gemeenschappen en gewesten krijgen hun eigen regeringen, buiten de nationale regering.
1988-1989
Er wordt een grote stap vooruitgezet. De gemeenschappen zijn voortaan volledig bevoegd voor het onderwijs, en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest wordt operationeel. De Vlamingen in Brussel krijgen dezelfde bescherming als de Franstaligen in België.
1993 Sint-Michiel
Het Sint-Michielsakkoord maakt van België formeel een federale staat. De bevoegdheden van gewesten en gemeenschappen worden nog uitgebreid, hun parlementen worden voortaan rechtstreeks verkozen.
2001-2003 Lambermont en Lombard
De gewesten krijgen bijkomende bevoegdheden met als belangrijkste het administratieve toezicht op de ondergeschikte besturen: gemeenten en provincies. Er wordt ook gesleuteld aan de Brusselse instellingen, uit vrees dat die geblokkeerd zouden raken door het Vlaams Blok.
Vijf Vlaamse resoluties
Op 3 maart 1999 keurde het Vlaams Parlement een reeks resoluties goed met het oog op een nieuwe ronde in de staatshervorming. Daar waren drie jaar aan debat aan voorafgegaan onder impuls van Luc Van den Brande, de toenmalige minister-president van de Vlaamse regering.
Resolutie 1 (bevoegdheidspakketten, transfers)
1.1 Coherente bevoegdheidspakketten moeten leiden tot efficiënter en meer kwaliteitsvol bestuur.
1.2 De solidariteit tussen gewesten moet behouden blijven op basis van objectieve, duidelijke en doorzichtige mechanismen én omkeerbaarheid.
Resolutie 2 (belastingen)
Het Vlaams Parlement wil
2.1 de volledige bevoegdheid inzake de huidige gewestbelastingen
2.2 de volledige overdracht van de bevoegdheden inzake personenbelasting.
Resolutie 3 (Brussel)
3.1 De Brusselse leden van het Vlaams Parlement moeten rechtstreeks worden verkozen;
3.2 de beide taalgroepen moeten op alle beleidsniveaus een gegarandeerde vertegenwoordiging krijgen
3.3 een aantal gemeentelijke bevoegdheden moet aan het gewest worden overgedragen
3.4 de negentien gemeenten moeten worden gefuseerd.
De eerste twee punten van deze resolutie werden gerealiseerd in de staatshervorming van 2001 (Lambermont).
Resolutie 4 (bevoegdheidsuitbreiding)
Verlanglijstje met concrete bevoegdheden die Vlaanderen wil:
4.1 gemeente- en provinciebeleid (intussen geregeld)
4.2 gezondheids- en gezinsbeleid
4.3 werkgelegenheid
4.4 wetenschap en technologie
4.5 buitenlandse handel (is intussen gebeurd); telecommunicatie, infrastructuur en regionale exploitatie van het spoor; en ontwikkelingssamenwerking, economie, landbouw (intussen gebeurd).
Resolutie 5
Herinnert aan het territorialiteitsbeginsel en het principe van niet-inmenging. Vlaanderen eist administratief toezicht op over randgemeenten en Voeren en vraagt inspraak in de samenstelling van het Rekenhof, het Arbitragehof, de Raad van State en de Hoge Raad voor Justitie.
Terug naar de artikelenlijst.