Is de nieuwe Vlaamse strategie nu al mislukt? Maddens versus De Wit
Jan Van de Casteele 28-08-2009
 |
Professor Bart Maddens (politoloog KU Leuven, medewerker Doorbraak) heeft met nieuwe strategische inzichten het debat over de staatshervorming een versnelling hoger geplaatst. Zijn inzichten zijn op de webstek van de Vlaamse Volksbeweging en in deze rubriek al uitvoerig behandeld, de belangrijkste commentaren erop daaraan toegevoegd. (zie www.vvb.org/actueel). Nog eens kort samengevat: de Franstalige minderheid blokkeerde met een “non” de Vlaamse vraag naar een ingrijpende staatshervorming. Draai de rollen dus om: wacht tot de Franstaligen iets nodig hebben, bestuur ondertussen Vlaanderen – het belangrijkste niveau – en blokkeer het federale niveau als de Vlaamse belangen worden geschaad.
Op de IJzerwake verklaarde de nieuwe voorzitter Wim De Wit de Maddens-strategie al ‘compleet mislukt’. Enige scepsis mag dan al gewettigd zijn, ‘het lijkt toch wat voorbarig om dit nu al te stellen’, zegt Maddens in De Standaard (28 augustus, integrale tekst als bijlage bij dit bericht gevoegd).
De Franstaligen verschuiven hun begrotingsevenwicht naar de verdere toekomst dan de Vlamingen (2015 of 2016). Dit zwakke engagement werd zelfs niet opgenomen in de regeerakkoorden. Vlaanderen verbond er zich toe om op korte termijn (tegen 2011) een begrotingsevenwicht te realiseren.
Wat kunnen hiervan de gevolgen zijn?
Als de Franstaligen zich liever in de schulden steken dan een aanpassing van de financieringswet (dus een staatshervorming) te vragen, stijgt het totale tekort van alle overheden en meteen de druk op de federale begroting, aldus Maddens. De kans is reëel dat die dan in het najaar op zoek gaat naar Vlaams geld, onder het alibi van Luc Coene van de Nationale Bank: ‘de sterkste schouders moeten de zwaarste lasten dragen’. (men zal dat ook verpakken als ‘extra inspanningen’ doen, als ‘ook in belang van Vlaanderen’ – red.)
Hoe zal Vlaanderen reageren?
Die vraag is de kern van het slagen of niet slagen van de Maddens-strategie. Bijkomende Vlaamse begrotingsinspanningen moet men volgens hem niet meteen verwachten. De prioriteit van Peeters is eerst het eigen budget op orde krijgen.
Onrechtstreeks?
Zal Vlaanderen dan misschien onrechtstreeks opdraaien voor de Franstalige schulden, bij voorbeeld via een federale belastingverhoging? Maddens vermoedt dat de Vlamingen dit niet zullen aanvaarden. 58 procent Vlamingen betalen nu al 64 van de Belgische belastingen (de fameuze transfer)
Belangenconclict
Hoe kan Vlaanderen dat gevaar afwenden? Via een belangenconflict. Dat zorgt voor de schorsing van de plenaire bespreking van de federale begroting (max. 120 dagen) en het dossier verhuist naar het Overlegcomité (= orgaan waar de federale en de deelstaatregeringen hun conflicten proberen uitpraten). Mits vrij evidente steun van de Vlaamse oppositiepartijen is dit volgens Maddens een haalbare kaart en zelfs waarschijnlijk, ‘ook los van die belastingkwestie’, ‘tenminste als de Vlaamse regering woord houdt. In het regeerakkoord is die optie voorzien ‘wanneer andere overheden op ons bevoegdheidsdomein ageren’. Welnu, met het grootstedenbeleid en het kankerpreventieplan is dat ‘onmiskenbaar’ het geval. Eenvoudig uitgedrukt: België maakt kosten op domeinen waarvoor het niet meer bevoegd is.
Voordeel van de twijfel
Als de betrokken passage in het Vlaamse regeerakkoord maar om te lachen was, krijgen we een heel ander verhaal. ‘Laten we nog even geduld oefenen en die regering in afwachting het voordeel van de twijfel geven’, besluit Maddens.
Commentaar
De controverse over de Maddens-strategie toont aan dat de meningen binnen de V-partijen fors uiteenlopen. In een Vlaamse regering meespelen of niet, daarover is ook de Vlaamse Beweging verdeeld. Dat de voorzitter van de IJzerwake de Maddens-strategie nu al veroordeelt, is ook een keuze. Dat is vroeg, want de nieuwe Vlaamse regering moet nog aan haar rit beginnen. Een iets meer op ‘godsvrede’ gerichte keuze kan ook zijn even te wachten op feiten en meer duidelijkheid. Wat vast staat is dat het eens te meer CD&V zal zijn die zal uitmaken of de strategie kan en zal worden doorgezet. En of die partij de voorkeur geeft aan het woordhouden van een ‘assertieve’ Vlaamse regering dan wel aan het overleven van de federale regering. Gezien de voorgeschiedenis van die partij, erg interessant om dat van nabij op te volgen. Of zoals La Libre Belgique (26 aug.) over de nieuwe Vlaamse strategie: ‘C'est le Premier fédéral Herman Van Rompuy qui va être content…’
Jan Van de Casteele
Opiniestuk Bart Maddens in De Standaard
Terug naar de artikelenlijst.