Antwoord aan Luc Huyse, bizarre democraat

Luc Huyse twijfelt er blijkbaar nog aan dat de verschillen tussen Vlamingen en Walen van die aard zijn dat ze een rationele motivatie kunnen zijn voor een drastische staats(her)vorming (Knack, 21 okt.). Dat we uit elkaar zijn gegroeid, dat hoort hij al dertig jaar.‘Ik weet niet of het wel klopt. Vandaag hoor je voortdurend dat alles communautair geworden is... Ik wantrouw die beeldvorming... We mogen ons niet laten leiden door mensen die alles communautair verpakken. Aan de basis van die strategie ligt trouwens een eigenaardige opvatting van wat een democratie is.’ Een antwoord. Net niet vanuit de cel.

Een ‘eigenaardige’ opvatting van wat democratie is? Hiermee komt Huyse in de buurt van wat de Glenn Audenaert vertelt in Humo. De Belgische staat in vraag stellen staat volgens directeur van de Brusselse gerechtelijke politieke gelijk met het fascisme van de jaren 1930. We moeten kort zijn. De laatste belgicisten slaan werkelijk tilt. Maar dat moet kunnen in een democratie.

Ter inleiding: onze politieke democratie zou al een stuk efficiënter werken als de permanente controverse tussen Vlamingen en Franstaligen van de agenda verdwijnt. De politiek agenda zou krimpen, de institutionele chaos uitklaren. We zullen de geleerde alvast een beetje helpen. Van collega’s van hem hebben we onthouden dat al wat maatschappelijk leeft en beweegt zowat te herleiden is tot drie interactieve velden: het sociaal-economische, het culturele en het politieke.

Cultuur en taal

Met de culturele autonomie van de eerste grote staatshervorming (1970) is een van die velden uitgeklaard. Alleen in Brussel rest nog wat gebeente van een vage, gemeenschappelijke Belgische kuifjescultuur. Voor de rest leven de Nederlandstalige en de Franstalige culturele wereld vooral gescheiden, niet tegen, maar naast elkaar. Hetzelfde geldt voor ons onderwijs, onze media, ons toerisme en nog veel meer. Er is geen weg terug. De taalgrens is getrokken. De interesse voor onze zuiderburen hoeft niet minder te zijn dan ze is voor die van onze andere buren. Als we ons niet vergissen zijn het vooral de Franstaligen die taal en territorium van en communicatie met de overkant niet zo prioritair vinden.

Politiek

Op het politieke veld kreeg de ‘split’ een stevige betekenis met de komst van de regionale raden en parlementen. Dat Vlaanderen zich wat efficiënter organiseert rondom één parlement dan de francofonen met hun doolhof van regeringen en gemeenten (Brussel) is maar een detail in de geschiedenis. Belangrijker is dat Vlamingen en Walen kiezen voor compleet andere partijen, voor andere meerderheden, voor een andere politiek. Alleen retro-nostalgici als Huyse hopen nog dat een unitaire kieskring hieraan iets zou veranderen.

In het artificieel overeind gehouden federale politieke werkhuis vermaken zich nog een overbodige senaat en een Kamer die kreunt onder confrontaties. Binnen de koterij van Van Rompuy tussen Waalse meerderheid en Vlaamse minderheid, tussen Vlaamse blauw en Waals rood, tussen de V-partijen – een niet onaardig potje fascisten van LDD, VB en N-VA - en een altijd unaniem Waals front. In die Belgische reststructuren huist de woekerende worm van BHV. En de vergane glorie van een 19de eeuws koningshuis en een daaraan vastklevend establishment.

Economie

Het belangrijkste veld van tegenstellingen is wellicht nog het sociaal-economische. Huyse moet ze kennen, de statistieken over de werkloosheids- en de werkzaamheidskloof, de ruzies over Rosetta-banenplannen, leefloners en knelpuntberoepen, de studies over de miljardentransfers naar francofonië en de disputen over buitenmaatse overheidstewerkstelling in Wallonië, de buitenlandse handel. Is het toeval dat op het kleinste Waalse kabinet nog evenveel medewerkers rondlopen als in het grootste Vlaams kabinet?

Of het wel klopt dat alles communautair geworden is? Als hij erom vraagt zullen we ze hem bezorgen: honderd voorbeelden van concrete ‘splijtende’ dossiers die bijna dagelijks zijn unitaire droom verstoren.

Voor de vuist weg in geen tijd uit het klavier getikt: de ‘zuiderse’ stakingsdrift bij de post, de boeren of de métallo’s, de twisten over justitie, criminaliteit, migratie en asiel. Was het niet een zekere Herman Van Rompuy die nog niet zo lang geleden zei dat het verschil in visie over misdaad en straf, schuld en boete zeer groot is? De tegenstelling ‘veel ideologischer’ dan men denkt? ‘Allemaal domeinen waarvoor het federale parlement bevoegd is’...

We gaan nog even door. Is de fiscaliteit niet lichtjes anders gekleurd onder en boven de taalgrens? Waar zitten de assertiefste deurwaarders, waar woekert de flitspaalfobie, waar landen de verkeersboetes of de fiscale laksheid?

Waarom is de orde van advocaten gesplitst? Of die van de architecten en ooit ook nog wel de orde van geneesheren? Hoe lang nog verzetten de laatste unitaristen zich tegen een rationele splitsing van de voetbalbond? Willen noord en zuid dezelfde kieswet? Allebei provinciale kieskringen?

Huyse zal toch wel weten dat het bodemgebruik, het wegennet, het economische weefsel grondig verschillen? Met als afgeleide de verschillen inzake landbouw, energiepolitiek, grondbeleid, het Kyotobeleid. Is ze hem onbekend, die opvallend grote kloof tussen noord en zuid inzake vastgoedprijzen, aankoop en huur? Die inzake sociale zekerheid, arbeidsmarktbeleid, gezondheidszorg, kinderopvang, onderwijs, percentage schoolverlaters zonder diploma, klasnormen of grootte van kabinetten? Zijn ze er dan niet, die tegenstellingen over infrastructuur, Gewestelijk expresnet, havens, spoorwegen en IJzeren Rijn? Of over wapens van FN, tabaksreclame in Francorchamps, luchthavenbeleid, kernenergie, Noordzee zelfs?... Waren en zijn Vlamingen en Walen even koningsgezindheid? Hebben ze dezelfde handelsbelangen, staan ze voor hetzelfde buitenlands beleid, belangstelling voor Congo, liefde voor Oostenrijks skigebieden, of voor de monarchie?...

‘Waarom wil de Vlaamse beweging het land splitsen tegen de wil van de meerderheid van de Vlamingen in?’, vraagt Huyse. Dergelijke redenering ligt voorbij de grens van de onzin. Hebben de milieuactivist, de socialist, de feminist, de columnist en de rare ‘politieke tist’ een meerderheid achter zich? Stopt denken, pleiten en politiek actief zijn voor een of ander heilig eeuwige status-quo?

Na een recent post-electoraal onderzoek naar de verkiezingen van 7 juni 2009 communiceerden eminente collega’s van Huyse eerst andere cijfers, maar bij nader toezien bleek dat 56 procent van de Vlamingen meer Vlaanderen wou, tegenover 28 procent meer België (rest status-quo of geen mening). Er zijn dus dubbel zoveel V-Vlamingen als B-Vlamingen. En de professoren mogen het betreuren, een op vijf Vlamingen is ronduit voor onafhankelijkheid.

Nog een mooie: ‘In de Vlaamse Volksbeweging leeft de stelling dat België niet langer een democratie is omdat de meerderheid niet kan regeren... Als je de meerderheidsregel gaat toepassen in een context waarin die meerderheid etnisch of demografisch verankerd is, en dus onveranderlijk, dan leidt dat - zoals al zo vaak bewezen is - tot het einde van de democratie.’ De man is echt wel aan rust toe. Alleen als de francofone minderheid door toepassing van de Wet van Huyse en die van het Belgische volk (pariteiten, grendels, dubbele meerderheden, belangenconflicten, alarmbel, etc...) per definitie altijd zelf de meerderheid wordt, is het goed. Een bizarre democraat, die professor van het verleden...

Jan Van de Casteele

Als het goed is, zeggen we het ook: Luc Huyse in De Morgen, juni 2008

‘Er is één cruciaal nieuwe factor: de boedelscheiding is nu een optie... Vandaag heb je in het communautaire de echtscheiding als optie en dat verandert het scenario fataal. Het is een dynamiek waar we geen draaiboek voor hebben. Die geest is uit de fles en het is zeer de vraag of hij er nog weer in gaat’. Temeer omdat een splitsingsmodel door Europa min of meer gelegitimeerd is (van Tsjecho-Slowakije tot Kosovo). Je krijgt inderdaad precedenten die een moreel draagvlak creëren voor zo’n geopolitieke scenario’s....