Eigen bonen eerst

Er zijn van die conflicten die van geen ophouden weten. Zo’n conflict is de niet te delgen tegenstelling tussen open en gesloten. Tussen de hype van de opendeurdagen en de glamour van ‘for members only’. Zwevend op de maalstroom van trendy denken en tevens geleerd door geschiedenis neigen we nu meer en meer naar ‘open’. Zoals in menig ander opzicht toont de Griekse geschiedenis ook hier fundamentele voorbeelden, onder meer in de heroïsche competitie tussen Athene, open, en Sparta, gesloten, tot op de tanden. Tussen Perikles van Athene en Leonidas van Sparta is de kloof diep. Athene, aan zee, heeft blijkbaar gewonnen. We trekken er nog ontelbaar naartoe. Van Sparta, op de ruige Peloponnesos, schiet niets over, maar we kunnen het niet laten er over te blijven dromen: standvastig tot het verbetene toe, onversaagd gelovend in eigen kracht.

Van die geslotenheid is in modern aanvoelen de associatie met nationalisme eng. ‘Natie’ is verwant met het Latijnse ‘natus’ en ‘nasci’. Men wordt ‘natie’ omdat men op een bepaalde plek geboren is. En geboren betekent geworteld, geënt in dezelfde taal, hoop en angst: intrinsiek menselijk, bovendien nobel. En toch: zoals in alles wat menselijk is, draagt het nobele de kiemen in zich van bederf. We hebben wat gehad met die naties: oorlogen, bloed en tranen. We zwoeren dus al wat nationaal en vooral nationalistisch was af en vleiden ons aan de boezem van al wat internationaal heet. Het links gedachtegoed opende ons de horizonnen, de goedkope vliegticket de hemelen en de vrijemarktfilosofie van Reagan en Thatcher de rest. Alles wordt nu markt en globaal.

Worden wij nu toch plots niet terug gefloten zeker tot het nationale! Evident door de crisis. Maar vooral ook door de groenen die net als rijpende tomaten naar rood neigen. Het nieuwe slagwoord luidt ecologische voetafdruk. Als padvinder was ik al opgezadeld met een zesde zintuig voor sporen en voetafdrukken. Nu wordt alles wat ik doe, eet, drink – wellicht ook uitadem en afscheid – allengs meer beoordeeld op zijn eco-print, de CO2 die ik bij de geringste beweging het zwerk inzwier. Stel je voor: ik eet graag van die ranke sperziebonen. Jammer genoeg komen die vaak uit een land als Kenia. Goed idee: zo gunnen we die bonenboeren ginder ook iets. Helaas zweven die bonen niet naar hier. Die moeten worden gevlogen in zware machines die niet met wijwater vliegen. Die gevleugelde bonen baren CO2. Stop, mijnheer, eco-print.

Geen gedoe meer. Eigen bonen eerst, het eigen volk volgt dan wel. Niet alleen eigen erwten doppen, ook eigen bonen peulen. Wreed toch, om door linkselende internationalisten terug met de neus op eigen goed te worden gewreven. Wie gelooft zo’n mensen nog? De wereld op zijn kop!