Ook Gravensteengroep botst op fundamentalisten (van FDF tot Reynebeau en co)

Over de boodschap van de Gravensteengroep schreven we al in vorig nummer van Doorbraak. De groep stelt dat het over en uit moet zijn met het kleineren en negeren van een Vlaamse boodschap (www.gravensteengroep.org). Vlaanderen lijdt na 177 jaar lapwerk nog altijd onder een ‘kluwen van ondoorzichtige compromissen’. Veel progressieven klampen zich, samen met de oude Belgische elites, vast aan een Belgisch status-quo. Wat niet moest bewezen worden werd nog maar eens bewezen.

Centraal staat voor de Gravensteengroep (Etienne Vermeersch, Chris Michel e.a.*) de territorialiteit. Grenzen kunnen niet verplaatst. Voor de splitsing van BHV hoeft dan ook geen prijs te worden betaald. Een tweetalig Brussel is de laatste kans voor België om te overleven als confederale staat. Transfers (sociaal-economische solidariteit) kunnen niet langer zonder politieke solidariteit (respect voor grens en ruimte). Wie dit negeert, ‘pleit in feite voor de ontbinding van die staat’ en zorgt ervoor dat Vlaanderen stappen zal en moet zetten om een onafhankelijke staat te worden.

De reacties lieten niet op zich wachten.

Marc Reynebeau reageerde het snelst (‘In de schaduw’, DS, 26 feb.). Moderne staten zijn volgens hem ‘altijd complex’. Is dat zo? In geen geval ‘altijd’. Weinig staten stoppen zoveel tijd en energie in een onoplosbaar institutioneel politiek kluwen als België. Reynebeau gelooft niet dat ‘na een splitsing’ plots wel een “bevriende partnerrelatie” met Wallonië zou kunnen ontstaan. Waarom niet? Tsjechië en Slowakije bewezen dat dit wél kan. Goede afspraken maken goede vrienden. Reynebeau suggereert dan dat de Gravensteengroep zou denken dat in een Vlaamse staat alle problemen zouden zijn opgelost. Niemand zegt dat. Wel is het zo dat dan toch één tijdrovend politiek probleem is opgelost. Wellicht geen slechte zaak voor de democratie. Reynebeau ergert zich aan de uitval naar een zelfverklaard ‘progressief’ Vlaanderen. Alsof linkse belgicisten mogen blaffen en bijten, en (ook) linkse flaminganten moeten zwijgen. Volgens Reynebeau getuigt het manifest ‘net iets te veel van simplisme, karikaturen, antipolitiek, moralisme, vooringenomenheid en zuiverheidsidealisme.’ Tja, wat zegt een mens hierop? Al wat hij zegt is hij zelf...

Eric Coryn

Ook elf andersglobalisten (bekendste: VUB-hoogleraar Eric Coryn) waren er snel bij (‘Vlaams regionalisme is ook neoliberaal globaliseringsproject’, DS, 26 feb.). Eentje noemde het Manifest in De Morgen zelfs ‘zeer racistisch’. België is voor de elf het territorium waarop het proletariaat de Grote Sprong voorwaarts maakte, en moet dus het niveau blijven voor solidariteits- en herverdelingsmechanismen. Want het economisch liberalisme, de klassevijand zeg maar, sprong op de kar van het politiek regionalisme (VEV, Flanders Technology, Van den Brandes verankeringsstrategie). Blijkbaar gaan Corijn en groep ervan uit dat het sociale debat in een Vlaamse staat onbestaande zou zijn? Herverdeling en solidariteit werkt het best op een geografisch zo ruim mogelijke schaal, schrijven ze. Klinkt logisch, maar is het niet. Is er geen sociale zekerheid in kleine staten? Komen die internationalisten wel eens buiten? Zijn grote staten (VS, of China misschien?) per definitie democratischer, socialer? Dat Vlaanderen minder progressief stemt, klopt. Maar misschien wel omdat een groot deel van links zich al te krampachtig met de Belgische structuren heeft vereenzelvigd?

Paul Goossens

Paul Goossens (‘De Grootbaljuws van het Gravensteen’, DM, 28 feb.) dondert alle wereldmiserie bijeen, Darfoer inbegrepen, om van elke flamingant ‘een navelstaarder’ te maken. Schaffen we dus alle lokale, regionale en nationale politiek maar lustig af? De volkscommissaris verzuurt omdat een van de ondertekenaars (Peter De Graeve) kritiek durfde te hebben op de vakbondscampagne “Red de Solidariteit”. Van de linkse kerk, dat heilig huizeke, blijf je af. In de stijl van Goossens is destijds lang aan de Goelag getimmerd. Maar luister vooral verder: ‘Separatisme is dom’, de ondertekenaars zijn ‘hypocriet’, want ‘al langer separatist’, Vermeersch is ‘een nuttige idioot’, en wie grenzen belangrijk vindt, maakt zich schuldig aan ‘territoriaal absolutisme’... Goossens debiteert de ene clownerie na de andere. Grenzen zijn van alle tijden. Grensbetwistingen ook. Waar het om gaat is dat coherente leefgemeenschappen een coherent bestuur op maat verdienen en respect voor identiteit en cultuur. Wat ons betreft: veel gemeente, veel Vlaamse gemeenschap en veel Europa. Zelfs de door Goossens ter hulp geroepen ‘kosmopolitische artistieke wereld’ wordt onleefbaar zonder identiteit. ‘Domheid is een mensenrecht’, schrijft Goossens. Inderdaad.

Marnix Beyen

In ‘Een zelfverslindende democratie’ (DS, 29 feb.) betoogt Marnix Beyen (docent geschiedenis UA, Pavia-ondertekenaar) dat de Gravensteengroep haar argumenten baseert op ‘een erg eenzijdige ja zelfs kwaadwillige lezing van het Belgische verleden’. Hij wijst op de ‘democratische potentie’ die het “Belgische regime” sinds 1830 heeft gekenmerkt. Wie ontent die? Hij ontkent niet dat er een verfransingsdrang was en is, maar “gelooft” dat een versterking van de federale staat België ‘een beter antwoord zou bieden op eigentijdse uitdagingen dan de lineaire decentralisatie die de Gravensteengroep voorstelt’. Beyen heeft nog een beetje werk om voor zijn stelling – voor zover die meer is dan geloof - argumenten aan te dragen.

Etienne Vermeersch antwoordde zelf op de eerste kritiek (De Verfransing gaat van rijk naar arm’, DS, 29 feb. ), en vroeg een hoffelijk debat. Hij ontkent dat het gaat om een separatistisch pamflet, want dat separatisme is voorwaardelijk. Maar hij herhaalt dat vooral Vlaanderen het slachtoffer wordt van de politieke impasse. Een splitsing kan dus beter worden dan de eindeloze ruzies. Zeker als de verfransing blijft doorgaan.

Georges Clerfayt en Christian Van Eyken

Bovenstaande critici vertoeven in goed gezelschap. Ook de FDF’ers Georges Clerfayt en Christain Van Eyken noemen de Gravensteengroep ‘intellectueel oneerlijk’ (‘Franstalig zijn is een recht’, DS? 3 maart). De Franstaligen in de Rand zijn geen ‘immigranten’, maar Belgen die volgens de grondwet hun identiteit mogen behouden. De FDF’ers plaatsen artikel 30 van de Belgische Grondwet tegenover het territorialiteitsbeginsel van de taalwetten van 1962-1963. Een groot deel van de Franstalige opinie heeft deze grenzen van 1962-'63 nooit aanvaard. De bevolking moet haar zeg krijgen, en niet enkel in de faciliteitengemeenten, maar overal waar 10 procent Franstaligen zijn (dit omdat 10% Vlamingen in Brussel ook hun rechten hebben). Van Eyken zwaait ook met het minderhedenverdrag (nog niet geratificeerd) en stelt dat van meer autonomie en een splitsing van BHV geen sprake kan zijn zonder wijzigingen van de grenzen van Brussel.

John Vandaele

Ook iemand die zich wil plaatsen in de politiek correcte kamp, is de schrijver John Vandaele (ex-De Morgen, Mo*Magazine). In ‘Laat duizend bloemen bloeien van Vlaams-Franstalige samenwerking’ (DS, 4 maart) zegt hij niet dat grenzen onbelangrijk zijn, maar ‘in het huidige klimaat daarop de nadruk leggen’ is volgens hem ‘kiezen voor verdere polarisatie’. Zijn argumenten: Brussel (dat voor jobs zorgt) en de sterke troeven van Wallonië. Ook het culturele kluwen tussen Germanen en Romanen zou verrijkend zijn en diversiteit ‘een eeuwige bron van creativiteit’. Leve de kust en de Ardennen, leven onze Belgische onderhandelingsreputatie, en nog wel wat clichés volgen mekaar driftig op.

Helder De Schutter

Helder De Schutter (KU Leuven) zet zich in ‘België is geen huwelijk’ (DS, 5 maart) af tegen een argumentatietechniek van de Gravensteengroep. Die stelde dat een scheiding van een problematisch Belgische constructie even zinvol kan zijn als een scheiding van ene problematisch huwelijk. De Schutter vindt dat de groep de ‘diversiteit’ in Vlaanderen ontkent, argumenteert vanuit het concept ‘duale identiteit’ (Vlaming-Belg) en ziet binnen Vlaanderen tenminste twee naties, een Vlaamse en een Belgische... Die duale identiteit wordt echter stilaan fictie, en de Belgische ‘laag’ daarin is van prioritair in de 19de eeuw absoluut secundair geworden. Cultureel is ze nauwelijks bestaande. Ook politiek bloedt ze leeg.

Volgens Chris Michel (‘Agree to disagree’, DS, 6 maart) zou de steun voor de Gravensteengroep (8777 ondertekenaars, 20/03) nog groter geweest zijn, zonder angst voor represailles. Voor sommige tegenstanders ben je dan immers al gauw ‘onsolidair, enggeestig, extreemrechts, conservatief en zelfs fascistisch. Einde gesprek.’ Wat is er sociaal aan een Belgisch nationalisme (georkestreerd door de rechtse bourgeoisie, gesteund door sommige Belgicistische progressieven)? Aan de Bruxo-Belgische conservatieve machtsspelletjes van het establishment met hun graven en baronnen? Aan de talrijke ijdele artiesten in Vlaanderen die graag ontvangen worden op het koninklijk paleis? Uit de scherpe reacties in de pers leidt hij af dat een inhoudelijk debat nog altijd moeilijk ligt.

Julien Borremans (Meervoud) stipte vooral aan dat de Gravensteengroep (nog) niet zo duidelijk is over de toekomst van Brussel (‘Wat met Brussel, Gravensteen-vrienden?’, DS, 7 maart). Daarop volgt een litanie van Brusselse gebeden (Vlaanderen zonder Brussel is een slechte zaak, Brussel is het ‘economisch hart’ van Vlaanderen... ons ‘venster’ op de wereld... de toetssteen voor open Vlaanderen en nog wel meer). Borremans had kunnen aanstippen dat Vlaanderen best wat tijd mag nemen om na te denken over Brussel. In elk geval mag hij weten dat er in Vlaanderen ook andere Brussel-standpunten zijn. Een ervan is dat een Vlaamse staatsvorming niet eeuwig kan worden uitgesteld omwillen van een voor veel Vlamingen niet eens zo aantrekkelijke hoofdstad.

Walter Zinzen

Walter Zinzen lacht “vriend” Chris Michel” vierkant uit met zijn ‘angst voor represailles” (Agree to disagree, deel 2, DS, 10 maart) Precies wie tegen ‘de Vlaamse communis opinio’ is, wordt volgens Zinzen de mond gesnoerd (sic). Zijn slachtofferlijstje doet pijn aan de ogen. Brussels minister Pascal Smet, die Brussel wil uitbreiden. ‘Gepakt’ door represailles? Welke dan wel? Een auteur die de taalgrens ‘een beweegelijke streep’ wil vinden, maar ongelezen blijft. Gepakt door wie? De tegenstanders van de splitsing van BHV. We kennen er weinig, maar goed, worden ze gebroodroofd? De voorstanders van een federale kieskring dan misschien? Die verdringen zich al twee jaar lang zonder veel tegenwind en niet beladen met veel argumenten in de opinierubrieken van De Standaard en De Morgen. Represailles tegen belgicisten? Laat ons toch niet lachen... Alleen in de rijke fantasie van Zinzen kan daarvan sprake zijn. Zinzen antwoord op de ‘schrik’ van Michel – men leze Matthias Storme hierover op blz. 3 van deze Doorbraak - met een litanie van frustraties. De patroon der belgicisten, wordt gek van andersdenkenden. Meer is er niet aan de hand. Zinzen mag gerust zijn: hoe intenser hij zijn fossiele preken afsteekt, hoe makkelijker het wordt om twijfelende mensen van zijn zieligheid te overtuigen.

Dave Sinardet

Ook politoloog Dave Sinardet hakt in op Chris Michel (‘het slechtst beargumenteerde opiniestuk van het jaar’). Zijn titel ‘Bien étonnés de se trouver ensemble’ is nochtans ook niet bijster origineel (Marnix Beyen, 2007; Ramsey Nasr 2005). De Gravensteengroep koppelt taalterritorialiteit (a) aan separatisme (b) en als aan a wordt geraakt, dan landen we bij b. Die stelling wordt neergesabeld als ‘geraaskal en separatistisch gedreig’, als ‘fundamentalistisch’. Niet bepaald sterke argumenten, maar kom. Sinardet wijst er toch op dat de Walen zélf voor eentaligheid hebben gezorgd en die bvb ook in Québec best sympathiek vinden. En dan komt hij waar hij wil zijn: BHV splitsen ok, maar dan wel mits een prijs te betalen, want de kieskring was een onderdeel van een compromis in 1963, een compensatie voor het vastleggen van de taalgrens. Sinardet wijst zoals Reynebeau op de inconsequentie van Vermeersch inzake dit onderwerp en betreurt dat de Vlaamse Beweging al driemaal de splitsing van BHV heeft tegengehouden. Sinardet zoekt de ratio op, maar op dat pad moet hij nog hét eerste rationele argument pro Belgica vinden. Voor een ‘fundamentalistische’ federalist moet dat frustrerend zijn.

(*) www.gravensteengroep.org

Zie ALS BIJLAGE bovenstaand artikel met "foto-kopjes".

Extra informatie

Bijlage: (0 Kb)