Unitair België (over veto-recht Franstaligen)

Het was vader Eyskens die, als ik me niet vergis, bij de eerste staatshervorming van 1970, verklaarde dat het unitaire België dood en begraven is. Sedertdien kwam er nog heel wat Vlaanderen bij, maar de België-aanhangers verweren zich als duivels in een wijvatervat.

Op 7 november 2007 herrees het dood gewaande unitaire België heel even. Een kamercommissie stemde over een wetsvoorstel, waarbij gewoon de koppen werden geteld, zonder eerst een akkoord af te sluiten tussen de twee samenstellende delen. De meerderheid won. Zoals in unitaire landen.

Maar België is niet meer unitair en dus gooien de verliezers meteen alle wapens in de strijd. Die gaan niet uit van het bestaan van 10 miljoen Belgen, maar van twee taalgemeenschappen. De Franstaligen willen de splitsing van Brussel-Halle-Vilvoorde afremmen met alarmbellen en belangenconflicten, instrumenten die fundamenteel uitgaan van de tweeledigheid. Dat ze na de stemming nog pijlen op hun boog hebben, is te danken aan het feit dat het unitaire België ten dele werd ontmanteld.

Ze noemen de stemming in de kamercommissie een aanfluiting van de democratie. Vreemd, want het vormt de kern van de democratie dat de meerderheid mag beslissen. ‘Met respect voor de minderheid’, luidt het bij figuren die zich graag nu en dan verheven voordoen.

Waarom hebben ze paars niet teruggefloten toen bijvoorbeeld de ethische wetten werden goedgekeurd, tegen de conservatieve minderheid in. Toen mocht de meerderheid blijkbaar wel beslissen zonder rekening te houden met de minderheid, zonder het verwijt te krijgen zich te buiten te gaan aan “bruut machtsvertoon” (dixit politoloog Hooghe in De Standaard in de zaak BHV). Hooghe vond 7 november geen hoogdag voor de democratie. Dan gaat Hooghe niet uit van 10 miljoen Belgen, maar van twee groepen met veto-recht. Dat veto-recht is in België een uiting van hogere democratische beschaving.

In Europa klinkt het heel anders. Daar moet meer bij meerderheid beslist worden, vinden zowat alle Belgische politologen. Het veto-recht moet daar verdwijnen, want ondemocratisch. Maar in België is beslissen bij meerderheid ondemocratisch. Omdat men in Europa de confederale gedachte afwijst en mensen als Hooghe of de Franstaligen daar in België juist van uitgaan, als het hen goed uitkomt tenminste.

Tja, vasthouden aan België betekent natuurlijk wel kiezen voor een land waar de Franstaligen een minderheid vormen. Als de Franstaligen daar een probleem mee hebben, bestaat er een alternatief. De boel opsplitsen. Dan vormen ze in Wallonië een enorme meerderheid die zelf de wet kan opleggen. Dan kunnen de Vlamingen nooit meer hun wil opleggen aan de Walen. Maar de vroede vaderen van de Belgische constructie kozen voor een andere weg, die van het veto-recht dat maakt dat een meerderheid geen meerderheid meer kan zijn. Dat men die confederale weg dan ook consequent volgt en niet alleen wanneer dat goed uitkomt voor de Franstaligen.