Stop ou encore?

Bij de jongste federale verkiezingen werd in Vlaanderen vooral Vlaams gestemd. Maar in de eindspurt is Leterme flink op de rem gaan staan, na interventies van de voormalige CVP-kopstukken (Leopoldgroep, o.a. Tindemans, Martens, Eyskens, Dehaene) en het ACW.

Leterme heeft zich geprofileerd als kopman voor Vlaanderen, maar het was opvallend hoe hij als Vlaams minister-president het belangrijkste dossier – dat van de transfers en de sociale zekerheid – via een transfertencommissie in de vergeetput liet rijden. Het ACW lanceerde het dogma van de “solidariteit” als strategisch concept tegen het Warandemanifest.

Wilfried Martens en Mark Eyskens (volgens Benno Barnard dan toch) werden lid van B-Plus. Leterme vervangt zichzelf en Inge Vervotte door twee nieuwe ACW-pionnen. Steven Vanackere ‘is er de man niet naar om communautair de zaken op de spits te drijven.’, schreef De Tijd. Tegen het federaliseren van delen van de sociale zekerheid ‘zegt hij ‘instinctief neen’, als ‘voorstander van een federale kieskring’. (DM, 30 juni en 10 juli). De andere nieuwe Vlaamse minister, Hilde Crevits, heeft zich al evenmin ooit geprofileerd op communautaire thema’s.

De eerste formatienota’s (eerst de prutsdossiertjes even fileren en later doen we de rest) deden wenkbrauwen fronsen. ‘Het ACW schrijft volop mee aan regeerakkoord ... en Marc Justaert aan het communautaire luik van de CD&V-onderhandelingsnota’s’, stelde Ruud Goossens (DM, 30 juni).

Rond de formatienota’s hangt de geur van het verleden. Chirurgijnen bedekten in Hertoginnedal de Belgische wonden met praatjes over ‘betrokken gewesten en gemeenschappen’, ‘optimale coördinatie’, ‘overlegfora’, ‘afstemmen van bevoegdheden’, ‘hernieuwde samenwerkingsakkoorden’, ‘valoriseren van de rol van de Gemeenschappen’, ...

In augustus lekte via Le Soir het (derde) Vlaams wensenlijstje... Het is een stap in de goede richting (regionalisering fiscale autonomie, verkeerswet, kinderbijslagen, sociale economie...), maar het linkerbeen blijft in de modder steken. De zogenaamd “grote staatshervorming” is in veel punten ‘gedeeltelijk’, wordt beperkt tot ‘inspraak’ of ‘medebeslissingsrecht’, tot ‘vertegenwoordigd in’, of tot micro-dossiers ...)

Een ernstige hervorming blijkt onbespreekbaar, want een bedreiging van – jawel! - de “solidariteit”. De Franstaligen hebben het begrepen, ze mogen het hard spelen, want hun bondgenoten zitten in de buik van CD&V. En in de Vlaamse “kwaliteitskranten”. ‘Het is niet verstandig de solidariteit tussen de deelgebieden (de financiering van de sociale zekerheid) ter discussie te stellen.’, schrijft Guy Tegenbos (DS, 28 juli). Wat zijn wij Vlamingen toch voor idiote egoïsten!

CD&V’ers met een volle Vlaamse overtuiging zoeken troost in wat straffe taal van de Vlaamse vleugel van de partij en de jongeren: ‘Geen communautaire borrelnootjes! Geen cola light!’

Maar de kans blijft groot dat van onder de salons van Hertoginnedal hooguit een paar communautaire slakken komen gekropen. Waar de partijen nu in raken verstrikt, dat is in wat prof. Wilfried Dewachter omschreef als een van die ‘amechtige pogingen die op een tragikomische wijze de belgicistische handhavingsreflex illustreren’ (Knack, 14 maart).

De tegenstanders van Vlaamse staatsvorming zitten nog overal. In de top van het blauwe fabriekje (Vlaams voor de vitrine, maar op jacht naar Belgische recuperatie), in de syndicale machine van CD&V, in de ijskegels van links Vlaanderen, dat zichzelf blijkbaar niet kan uitstaan. Belgicisten tetteren vanuit kleine clubjes. Bonte baronnen in de industrieel-financiële bovenlaag dirigeren in stilte (zie verder in Doorbraak)

De Vlaming heeft enkel zijn stem. In 2009, dat is morgen, kan hij CD&V opnieuw een warme knuffel geven, als die partij woord houdt. Maar een nieuw bastaard zal niet worden gepikt. Dan is er op die dag “Vlaamse keus” genoeg. België, schuifaf. Eens komt de dag van “Stop ou encore?”. Drie Vlaams-radicale partijen kiezen nu al voor de eerste optie. Wanneer de vierde?