Vlaamse kiezer stemde "anders" anders

‘Stem anders.be’. De groene sticker van de VVB was prominent aanwezig in de kiescampagne. Een deel van de niet-partijpolitieke Vlaamse beweging wou met dit stemadvies de Vlaamse paars-groene partijen een verkiezingsafstraffing bezorgen voor hun pover Vlaams palmares en de strategische toegevingen aan de Franstaligen.

Deze campagne is geen onverdeeld succes geworden. Twee van de drie partners uit de paarsgroene coalitie gingen samen 10.3 % vooruit (VLD 1.7% en SP.A-Spirit (8.6 %) wijl de derde regeringspartner, Agalev met 7.3 % achteruit ging. Paarsgroen won dus netto 3 %.

Theoretisch gezien wordt het paarsgroene regeringskamp iets ‘Vlaamser’. Agalev, de meest unitaristische partner, is uitgeteld wijl de SP.A-Spirit door de succesvolle instroom van de linkse Vlaams-nationalisten (of regionalisten zoals ze zichzelf hebben ‘gecorrigeerd’) wat meer nadruk op het Vlaamse autonomiestreven zou moeten leggen.

Oppositie

Bij de oppositie won het separatistische Vlaams Blok 2.7 % en wordt hiermee de sterkste Vlaams-nationalistische partij uit de Belgische geschiedenis. Het CD&V dat een Vlaams tandje had bijgestoken, verliest echter 1.2 % wijl de meest Vlaams-radicale erfgenaam van de Volksunie, het NV-A van Geert Bourgeois, met haar 4.6 % de kiesdrempel mist in vier van de vijf Vlaamse provincies. Meer dan ooit zit het electorale zwaartepunt van het Vlaamse radicalisme bij het Vlaams Blok wat –terecht of onterecht, ik laat het nu even in het midden- de Vlaamse beweging nog kwetsbaarder maakt voor associaties met extreem-rechts gedachtegoed.

Achteraf bekeken was de stem.anders.be –campagne misschien niet zo een goed idee en is zij zeker niet voor herhaling vatbaar. Het streven naar meer Vlaamse autonomie is hoe dan ook één thema tussen veel andere themata in de politieke arena. Voor militante Vlaamsgezinden is dit thema prioritair en is de realisatie van een onafhankelijke Vlaamse (lid)staat de voorafgaande voorwaarde om andere politieke problemen beter te beheersen. Bij vele Vlamingen ziet het politiek prioriteitenlijstje er echter anders uit.

Meerderheid?

Wellicht is de overgrote meerderheid van de Vlaamse burgers wel gewonnen voor meer Vlaamse autonomie. Dit blijkt uit de onbenullige uitslagen van Belgicistische partijen en uit het feit dat alle Vlaamse partijen de vraag naar verdere overdracht van bevoegdheden ondersteunen. Zij zouden dit niet doen mochten ze dit electoraal schadelijk achten. De meeste Vlaamse burgers stellen dit echter niet als absolute prioriteit. Ook wanneer zij vinden dat ‘hun’ partij het op Vlaams vlak niet zo goed heeft gedaan of het althans veel beter kon doen, zullen zij toch nog op ‘hun’ partij blijven stemmen omdat deze op andere themata volgens hen behoorlijk heeft gescoord.

Het is dus perfect mogelijk dat de meerderheid van bijvoorbeeld de Vlaamse liberale kiezers het paarsgroene Vlaamse palmares niet denderend vindt en de VVB in haar analyse hiervan wel zou bijtreden, maar daarin geen reden ziet om electoraal af te haken.

Slagkracht

Door van de winst/verlies-balans van meerderheid en oppositie een barometer te maken van Vlaamsgezind bewustzijn verdwijnt de ‘lauwe’ of latente Vlaamsgezinde kiezer wat uit het beeld. Bovendien kan de stem.anders.be de indruk wekken dat de niet-partijpolitieke Vlaamse beweging haar ideologische neutraliteit opgeeft en meteen ook kiest voor een christen-democratische of rechts-nationalistische samenlevingsvisie. Daardoor dreigen de Vlaamsgezinden in de andere partijen geïsoleerd te geraken wat de slagkracht van de Vlaams beweging gevoelig kan verzwakken.

Het feit dat de Vlaamse en Europese verkiezingen in aantocht zijn, mag dan al grote problemen stellen voor het bestuur in deze ‘contrafederatie’ ( bv. het herleiden van de Vlaamse regering tot een derderangs-zakenkabinet), het biedt de Vlaamse Beweging een mooie kans om de druk op de ketel te houden.

In de aanloop naar de Vlaamse verkiezingen moet het niet alleen gaan over ‘welk Vlaams beleid’ maar ook over ‘meer Vlaams beleid’.

In de komende onderhandelingen over het federaal regeringsprogramma worden er naar alle waarschijnlijkheid geen verdere stappen afgedwongen in de richting van meer Vlaamse autonomie. Dat had gekund indien CD&V en VLD (zonder één van deze twee partijen is België niet regeerbaar) met elkaar een pact hadden gesloten niet in een federale regering te stappen vooraleer de Franstaligen de defederalisering van de gezondheidszorg, de kinderbijslagen en het spoorbeleid hadden toegezegd.

De patsituatie had misschien een aantal weken geduurd maar finaal waren de Franstaligen wel overstag gegaan. De VLD was hiervoor niet te vinden. Dit niet alleen omwille van ministeriële ambities, maar ook omdat de partijleiding er niet zeker van is dat de andere partner zich wel aan het pact zou houden.

Druk opbouwen

Deze Vlaamse eisen zullen echter, als we de huidige minister-president en VLD-voorzitter De Gucht mogen geloven, wel op de agenda voor verdere bespreking geplaatst worden. In de aanloop naar de Vlaamse verkiezingen moet de niet-partijpolitieke Vlaamse Beweging een efficïente druk opbouwen zodat zich bij de Vlaamse partijen een dynamiek ontwikkeld rond het thema ‘meer Vlaams beleid’.

Daarvoor kunnen twee sporen bereden worden. Eerst en vooral dient de campagne voor ‘meer Vlaams beleid’ gericht te worden naar de Vlaamse bevolking zelf. Op een eenvoudige en eigentijdse wijze moet men blijven uitleggen dat meer Vlaamse bevoegdheden uiteindelijk meer garanties bieden voor een betere gezondheidszorg, een meer aangepast gezinsbeleid, een meer geïntegreerd vervoersbeleid. Benevens het opvoeren van de druk van onderaan, moet de niet-partijpolitieke beweging zorgen voor contacten met en tussen Vlaamsgezinden uit alle politieke families.

‘It’s a long and winding road’ .De titel van deze Beatle-song kan evengoed slaan op de lange tocht van Vlaanderen naar zijn politieke soevereiniteit. Dit bochtenwerk stelt ons geduld zwaar op de proef en doet ons soms vergeten welke afstand Vlaanderen reeds heeft afgelegd. Samen met Catalonië en Schotland hebben we ons als regio het verst weten te ontworstelen aan het centralistisch gezag van een inefficiënte en conflictuele staatsstructuur. In 2009 zijn er weer Vlaamse en Europese verkiezingen. Hopelijk staat Vlaanderen dan al in Europa.