Als Paasgroen Vlaanderen bont en blauw wil slaan

Als Paarsgroen Vlaanderen bont en blauw wil slaan...

Vilvoorde speelt op 29 september in geel en zwart

De regering Verhofstadt wil de kieswet hervormen, maar zowat elk onderdeel van het voorstel stuit op kritiek. De Vlaamse Beweging én alle Vlaamse oppositiepartijen gaan in het verzet. "Paars-groen slaat Vlaanderen bont en blauw" is het motto van de nationale betoging die op zondag 29 september door de straten van Vilvoorde trekt. Sinds deze zomer roert ook de VLD weer de Vlaamse trom - er roert en 't wat? - maar ondertussen moet een onding van een anti-Vlaamse kieswethervorming nog gauw even door het parlement. Vlaanderen heeft overigens - behalve de kieswet - nog meer redenen om even af te zakken naar de stad van Dehaene.

De duivelse kieskring

Symbooldossier nr 1 op het lijstje van de manifestanten wordt de splitsing van de kieskring Brussel-Halle-Vilvoorde. België heeft een ingewikkeld kiessysteem, dat naargelang de aard van de verkiezingen aanzienlijk verschilt.

* Voor de Kamer stemmen we per kieskring, een welbepaald gebied waarbinnen zetels worden verdeeld. Zowel in Vlaanderen als in Wallonië tellen sommige provincies meerdere, andere maar één kieskring. * Voor de Senaat en voor Europa is de kieskring de "gemeenschap". Vlaamse lijsten in Vlaanderen. Franstalige lijsten in Wallonië.

In beide gevallen slagen de Franstaligen er nog altijd in stemmen te ronselen in zowat de helft van Vlaams-Brabant.

* Naast de kieskringen Leuven (Vlaams) en Nijvel (Franstalig) is er de tweetalige kieskring Brussel-Halle-Vilvoorde. Brusselse francofonen kunnen zonder probleem op stemmen jagen in het Vlaamse Halle-Vilvoorde. * Voor de verkiezingen voor de Senaat (2003) zelfde probleem, maar nog straffer: dan worden ook lijsten met Waalse kandidaten voorgelegd in Halle-Vilvoorde en mogen Waalse politici lustig stemmen ronselen over de taalgrens. Vader en zoon Michel bij voorbeeld...

Een verwerpelijke situatie, die er kwam en die overeind blijft als toegeving aan de Franstaligen in de Rand rond Brussel en met slechts een bedoeling: de gemeenten rond Brussel nog verder verfransen.

"Ja" wordt "non"

De Vlamingen vragen al sinds het begin van de jaren zestig de splitsing van de kieskring, maar botsten telkens op een veto van de Franstaligen (zie Doorbraak, juni 2002). De Vlaamse partijen in de regering Verhofstadt hebben ook nu weer geknield. Meer zelfs, nadat ze in het Vlaams Parlement alle hadden gesteld (zie regeringsverklaring) dat Brussel-Halle-Vilvoorde moest worden gesplitst, gaan ze weer liggen voor het "non" van de Waalse club.

Het omgekeerde is nochtans nergens waar. Vlamingen in Waals-Brabant passen zich aan, zo simpel ligt dat.

Dat men zich geen illusie make: de Franstaligen hebben de strijd om de faciliteitengemeenten - en meer - nog niet opgegeven. Het juridisch steekspel rond de omzendbrief Peeters en de frontale aanval via het minderhedenverdrag, die via Europa wordt gevoerd (Nabholz-Haidegger), maken duidelijk waar het de Franstaligen om te doen is: Vlaams-Brabant inpalmen.

Provinciaal

Er is meer aan de knikker met de kieswet van Verhofstadt. De meerderheid wil overal provinciale kieskringen. Wellicht lag 99% van de Vlamingen "wakker" van dit kieskringprobleem, alleen wij niet, maar goed. Zo'n ingreep kan het wispelturige spel van de apparenteringen (= lijstverbindingen) naar de geschiedenis verwijzen. Maar politiek ligt meteen weer wat verder van de mensen, zeiden de heer Karel Pinxten (VLD) en zijn partijgenoot Lano onlangs. Houd die hun stemknop in de gaten! Jonge of beginnende politici krijgen het moeilijker. (Zie opiniestuk van Michael Voordeckers en Frank Judo in De Standaard, 23 juli)

Tweede ongenoegen: de supers

België heeft zoals veel Westerse democratieën een tweekamerstelsel, waarbij het volk vertegenwoordigd wordt via Kamerleden en Senatoren. De Kamer telt nu 150 Kamerleden, maar hop, Verhofstadt wil er 50 bij: 150 leden te verkiezen in de provinciale kieskringen, de tweedeklassers en - een nieuwigheid - 50 Kamerleden verkozen per gemeenschap (31 Nederlandstaligen en 19 Franstaligen), de eersteklassers, de supers, de kingkongparlementairen.

De kans is niet klein dat de 50 supers het politieke spel gaan bepalen. Om in dit politieke dreamteam te mogen spelen, zal her en der wel een elleboogje geduwd worden. Eric Van Rompuy hekelde dit het fijnst. 'De jacht op zangers, pastoors en bergbeklimmers zal nog toenemen'. De supers worden 'stuntmannen die desnoods op hun hoofd door de Westraat lopen als ze maar in de krant komen' (DM, 10 sept). Sofa's van Bruno's Laatste Show gevuld met prietpraat van Margrieten en Freya's. Sportprogramma's vol fietsende Guy's... Heerlijke televisiepolitiek.

Derde ongenoegen: de paritaire senaat

Het francofoon apparaat heeft Verhofstadt nu ook een paritair samengestelde senaat opgedrongen. Het is niet voldoende dat de Belgische regering (uitvoerende macht) al paritair is samengesteld. Met de nieuwe senaat worden nu ook de verhoudingen binnen de wetgevende macht scheefgetrokken.

Bovendien is vrij onduidelijk waartoe de Senaat moet dienen. Geniet even mee van deze schitterende omschrijving in het regeringsdocument: de Senaat wordt 'een échte ontmoetingsplaats van de gefedereerde entiteiten' en zal ook 'een controlerende rol spelen inzake het respect voor de rechten en belangen van die gedefedereerde entiteiten'. Wie kan volgen?

Wat wel duidelijk is, is dat de Senaat - Verhofstadt zou dat instituut afschaffen... - een instelling wordt waar zes miljoen Vlamingen evenveel te vertellen hebben als vier miljoen Franstaligen. Hoe Vlaamse parlementsleden dit zouden kunnen goedkeuren is een compleet raadsel. De paritaire senaat wordt goedgepraat met valse verwijzingen naar het buitenland (lees blz 6).

Vierde ongenoegen: de kiesdrempel

Nog een nieuwigheid is de invoering van de 5%-kiesdrempel. Een paarse handigheid bedoeld als een veredelde versie van een schutkring of cordon sanitaire. Dit keer geen strop rond het Vlaams Blok, maar rond de hals van Bourgeois en zijn N-VA. De partij toont zich zelfverzekerd, maar moet in Antwerpen nog over die drempel geraken. De geniepige opstoot van politieke vernieuwing, waarmee paars zogezegd de versnippering van het politieke landschap wil voorkomen, is een kwalijke zaak voor elke nieuwe partij.

Communautaire vrede

Verhofstadt zou de communautaire spanningen definitief uit de wereld helpen. Zijn machteloze confrater Dewael beloofde een paar gebouwen verder in zijn Vlaams regeerakkoord dat tegen einde 2001 een groot deel van de eisen van zijn volk, vertegenwoordigd in het Vlaams Parlement, zouden gerealiseerd zijn.

We wachten met spanning op de door hem aangekondigde regionalisering van de NMBS, op een Vlaams gezondheids- en gezinsbeleid, op een gewaarborgde vertegenwoordiging van de Vlamingen in Brussel, in de ambtenarij, en op de splitsing, jawel Vlaamse excellenties, van het kiesarrondissement Brussel-Halle-Vilvoorde.

Lambermont was een teentje vooruit, maar nadien niets meer. Integendeel. De Costa stierf een stille dood, en sindsdien doen de francofone toppers hun ding: Brussel kreeg de volle allures van een derde gewest; de dubbele meerderheid, een waarborg voor de Vlamingen aldaar, wordt afgeschaft. Op lokaal niveau kregen de Vlamingen ocharme twee schepenen bij, mede aangeduid door de Franstaligen en zonder bevoegdheden ("flamands de service").

Van fiscale autonomie van de gewesten is nauwelijks sprake. Aan het faciliteitenspektakel komt geen einde. De verdeelsleutels voor landbouw en buitenlandse handel zijn nadelig voor Vlaanderen. De regionalisering van de ecotaks is geschrapt.

Over de taalpolitiek - een ongeïnteresseerdheid van zelden gezien postmodernistisch gehalte - zullen we het hier niet hebben. In onze vrije tribune (blz 10) geeft Ludwig Caluwé (CD&V) een beknopt overzicht van de paarsgroene heldenmoed .

En nu?

De Vlaamse oppositiepartijen en de Vlaamse Beweging hebben sinds april hun geschut in stelling gebracht om het tij nog te keren.

Verhofstadt was er gerust in dat zijn hervorming nog voor de vakantie door het parlement zou zijn geraakt. Maar de oppositie - voor een keer verenigd - slaagde erin dit tegen te houden. Kamervoorzitter De Croo verschoof de zaak naar september.

Het Goris-verhaal

In volle vakantietijd toverde de VLD-top afweergeschut in stelling. Kamerlid Stef Goris mocht de verdediging dirigeren met een nota die op 13 augustus in de kranten opdook. Zijn cijfers - Vlaanderen zou met een splitsing van Brussel-Halle-Vilvoorde een paar zetels verliezen - doet in de principiële discussie eigenlijk niet ter zake. Ze zijn bovendien mega-fout! Luc Deconinck (Halle-Vilvoorde Komitee) toonde dit aan (zie bladzijde 7).

Als deze Doorbraak in de bus valt, heeft de Kamer de kieswet allicht goedgekeurd, ondanks de Vlaamse oppositie. Maar politiek is wispelturig. De Vlaamse oppositiepartijen hebben het contact met de Vlaamse Beweging gevonden en zullen op de VVB-betoging van zondag 29 september hun stem laten horen.

Ook de Senaat moet het ding van Verhofstadt nog goedkeuren. Gezien de siberische openheid aldaar, zal dat vermoedelijk tuchtig verlopen.

Maar nadien volgt ongetwijfeld een juridische strijd. De Raad van State gaf al aanwijzingen dat een en ander ongrondwettelijk is. De oppositie schakelt zeker het Arbitragehof in, en - vooral belangrijk - in juni 2003 wordt het laatste woord gesproken door de kiezer.

Manu Ruys schrijft elders in dit blad terecht dat meer nodig is om het tij te keren (zie blz 3).

Vooreerst een consequente houding en, waarom niet, een belofte van zoveel mogelijk toppolitici van de oppositie, CD&V voorop. Nu kleur bekennen, en Woord Houden op het moment van eventuele regeringsonderhandelingen. Geen federale regering meer zonder de invulling van de Vlaamse eisen, zoals die in de Resoluties van het eigen democratisch verkozen Vlaams Parlement werden geformuleerd. Dat lijkt een minimum. JVdC

------------------------------------------------------------------------- Paritaire senaat "normaal"?

De premier had dit moeten weten

Een van de aspecten van de nieuwe kieswet die Verhofstadt nog door het Parlement wil jagen is de hervorming van de Senaat. Op de vraag van Siegfried Bracke in Villa Politica (mei 2002) of de Senaat (als deelstatenkamer) zonodig paritair moest zijn, antwoordde premier Verhofstadt zonder blikken of blozen dat zoiets de meest normale zaak is in federale staten. Is dat inderdaad zo? Neen.

Zetten we even zeven federale staten naast elkaar omwille van hun federale traditie of hun multinationale structuur: Canada, USA, Zwitserland, Australië, Oostenrijk, Duitsland, India. In de deelstatenkamer van slechts twee van die federale staten zijn de samenstellende entiteiten, de deelstaten, paritair vertegenwoordigd, nl. in de USA en in Australië.

In de overige zijn de "deelstaten" niet-paritair vertegenwoordigd. Het verschil in vertegenwoordiging van de deelstaten schommelt in India bijvoorbeeld tussen 86 zetels voor de grootste en twaalf voor de kleinste, in Oostenrijk tussen twaalf en drie. In Zwitserland hebben twintig kantons 2 en 6 kantons elk één vertegenwoordiger; in Canada hebben de vier grote provincies elk 24. vertegenwoordigers, Newfoundland zes en de "Territories" twee.

De premier staafde zijn stelling dat een paritaire senaat de "norm" is door te verwijzen naar Duitsland. Hoe is de toestand in de Bundesrat? Vóór de eenmaking had elke deelstaat ("Land") minstens drie stemmen, Länder met meer dan twee miljoen inwoners hadden vier en Länder met meer dan zes miljoen inwoners hadden vijf stemmen. Er waren vier grote (elk vijf stemmen), vier middelgrote (elk vier stemmen) en drie kleine deelstaten (elk drie stemmen). De groten konden met 20 op de 45 stemmen grondwetswijzigingen blokkeren.

Na de eenmaking zouden de vijf Oost-Duitse deelstaten samen 20 stemmen (op de 65) verkregen hebben en daarmee even veel te zeggen hebben gehad als de vier grote, West-Duitse Länder. En dat alhoewel de vijf Oost-Duitse Länder samen slechts evenveel inwoners hebben als die ene grote West-Duitse deelstaat Nordrhein-Westfalen (vijf stemmen), en hun economische kracht samen slechts even groot is als die van die andere West-Duitse deelstaat Hessen. Daarom verkregen de Länder die meer dan zeven miljoen inwoners hebben een zesde stem extra (met 24 stemmen hebben de vier grote West-Duitse Länder nu een "Sperrminorität" die hen in staat stelt grondwetswijzigingen t e blokkeren).

In de Bondsrepubliek Duitsland gebeurde dus het tegendeel van wat er in België gepland is: de bevolkingsrijke (en bovendien economisch sterkere) deelstaten krijgen een grotere vertegenwoordiging. Duitsland is een buurland van België. De premier van België had dit moeten weten. Hij is immers jurist.

(Dirk Rochtus)

-----------------------------------------------------------------------------------

Dat heet "taalhoffelijkheid"...

CD&V Brussel steunt paars-groene afbraak taalwet

De tweetaligheid in Brussel komt steeds meer onder druk. Een belangrijk recent voorbeeld is het (nieuwe) taalhoffelijkheidsakkoord. Dat bepaalt - tegen de taalwet in - dat de Brusselse gemeenten niet-tweetalig personeel kunnen aanwerven. Pas na vier tot zes jaar moeten de nieuw aangeworvenen slagen in een versoepeld taalexamen. De Vlaamse Volksbeweging (VVB) pikt dat niet en trekt naar de Raad van State.

Aan het loket van een gemeentedienst wandelen gestuurd worden omdat je Nederlands spreekt. Door een dokter of verpleegster in een ziekenhuis niet begrepen worden omdat je Nederlands spreekt. In een rechtszaak geen kans maken omdat je Nederlands spreekt. Door de politie niet geholpen worden omdat je Nederlands spreekt.. Voor de Brusselse Vlamingen en vele Vlaamse pendelaars in de hoofdstad is dit trieste werkelijkheid. De toepassing van de taalwet was nooit evident in Brussel. Maar sinds paarsgroen aan de politieke touwtjes trekt, gaat het opnieuw bergaf. De Franstaligen vi nden in de Vlaams-Brusselse ministers gewillige bondgenoten. Na de forse uitbreiding van het aantal toegevoegde rechters - die ontsnappen aan de wettelijke vereiste van tweetaligheid - is er nu het (nieuwe) taalhoffelijkheidsakkoord. Een politiek akkoord dat erop neerkomt dat contractueel gemeentepersoneel nog wat langer eentalig (Franstalig) mag zijn. De taalwet bepaalt nochtans dat het gemeentepersoneel tweetalig moet zijn en voor de aanwerving moet slagen in een taalexamen. De vorige Brusselse regering gaf contractuelen twee jaar uitstel om het taalbrevet te halen. Wie dan nog niet tweetalig was, zou zijn job verliezen. De huidige ploeg kwam daar snel op terug en verlengde de uitsteltermijn voor contractuelen nog eens met twee jaar. Ook die zijn intussen verstreken.

Op de valreep kwam de Brusselse regering op de proppen met een nieuw taalhoffelijkheidsakkoord. Opnieuw twee jaar uitstel voor eentalige contractuelen. Soepeler taalexamens. En de deur open voor de massale aanwerving van nieuwe eentalige contractuelen. Zij krijgen - mits een minimale inspanning - meteen vier jaar om tweetalig te worden. Maar ook daarna kan de Brusselse regering "in geval van nood" verder uitstel verlenen.

De Vlaams-Brusselse ministers - ook CD&V-minister Jos Chabert - gingen vlotjes akkoord met de nieuwe knieval. De beraadslaging duurde zelfs geen kwartier, zo zei een glunderende minister-president François-Xavier De Donnea (PRL) achteraf.

De VVB trekt naar de Raad van State om het taalakkoord te laten vernietigen. Voor de rest wordt het uitkijken naar steun voor het belangenconflict dat de N-VA inroept in het Vlaams Parlement. Als parlementsleden van Spirit en CD&V dit steunen, gaan de poppen aan het dansen.

(David Vits)

Het telraam van GORIS

De voorbije zomer mocht VLD'er Stef Goris de media triomfantelijk uitleggen dat de splitsing van Brussel-Halle-Vilvoorde de Vlamingen zetelverlies zou opleveren. Het "zetelverhaal" is niet echt essentieel, maar het is bovendien fout, zegt Luc Deconinck, voorzitter van het Halle-Vilvoorde Komitee.

1. Halle-Vilvoorde (8 zetels)

Goris stelt dat Franstaligen na splitsing in het Vlaamse Halle-Vilvoorde één à twee zetels zouden halen. Klopt niet. Bij gesplitste verkiezingen - zoals die voor het Vlaams Parlement of de provincieraad - halen de Franstaligen de helft minder stemmen dan wanneer ze in dit stuk Vlaanderen ook voor Brusselse Franstaligen (Kamer) of Waalse kopstukken kunnen stemmen (Europa). In geval van splitsing komt er hooguit één Franssprekende Vlaming in de Kamer.

2. Brussel (14 zetels)

Goris stelt dat de Vlamingen geen enkele zetel in Brussel zouden behalen. De Vlaamse vraag om in Brussel, dat toch de hoofdstad van dit tweetalig land wil zijn, ten minste drie gewaarborgde zetels te krijgen, schuift de VLD'er van tafel, 'omdat die eis op Franstalig hoongelach wordt onthaald'. Eigenaardig dat de VLD'ers geen hoongelach laten weerklinken als de Franstaligen eisen én van Verhofstadt verkrijgen dat vier miljoen Franstaligen evenveel senatoren krijgen als zes miljoen Vlamingen', aldus Deconinck.

Zelfs zonder gewaarborgde zetels zouden de Vlamingen in Brussel via het systeem van poolvorming (elke taalgroep krijgt zetels volgens totaal van stemmen uitgebracht per taalgroep; regeling die nu al geldt voor de Brusselse gewestraad) ten minste twee zetels halen.

Volledige tekst van Luc Deconinck:

www.politiek.net/dossiers/Vlaams-Brabant/Halle-Vilvoorde