Vijfde Gravensteenmanifest: ‘Rode Leeuwen zijn tricolore muizen geworden’

Jan Van de Casteele 22-02-2010

Links verloor zijn kiezerspubliek, dat terecht vragen stelt over de Belgische constructie. Toch blijft het zich vastklampen aan België en aan Franstalige politieke elite, ook in het debat over de zogenaamde solidariteit. Daar zit het grondig fout, want de klem op het communautaire debat belemmert efficiëntie, politieke verantwoordelijkheid en een werkelijk progressief project. Dat stellen een aantal vooral linkse auteurs in het Vijfde Gravensteenmanifest. Hieronder een samenvatting.

Volgens de auteurs van het Vijfde Gravensteenmanifest (‘Driemaal links is ook rechts’, DS 22 febr. 2010) ligt Vlaams links lam (stelt geen structurele hervormingen meer voor, voert geen economische strijd meer). Vlaams links moraliseert, gaat voorbij aan de culturele en sociale strijd van zijn eigen verleden, en teert op de macht van de linkse partijen in Franstalig België. ‘De Rode Leeuwen zijn tricolore muizen geworden’.

’Precies de weerstand van de Franstalige partijen tegen een democratische staatshervorming verhindert echter de efficiënte organisatie van een sociaal beleid’ (de welvaartshefbomen fiscaliteit, sociale zekerheid, arbeidsmarktbeleid, aldus Etienne Vermeersch e.a.

Bovendien klampt links Vlaanderen zich vast aan een verkeerd begrepen ‘solidariteit’ (transfers), die neerkomt op liefdadigheid, en België niet aanspoort tot economische aanpassingen of tot politieke verantwoordelijkheid.

De linkse leegte

Links kon – zoals elders in Europa - de (neo)liberale politiek niet tegengehouden, tolereert een onrechtvaardige fiscale politiek, spitst zich toe op het sociaal beleid (doelpubliek niet meer werknemers/arbeidersklasse, maar sociaal hulpbehoevenden), verloor zo met haar elitaire opstelling haar electoraat aan populistische partijen, en denkt te kunnen overleven dankzij België. Zo draait de spiraal neerwaarts.

België wordt zo schijnbaar de enige garantie dat rechts niet het hele politieke spectrum overneemt, maar in werkelijkheid is het precies de Belgische constructie die haaks staat op een progressief project. Omwille van het morele (voor)oordeel is kritiek op de organisatie van de (federale) staat uit den boze. Een systeem wordt echter pas solidair wanneer het efficiënt en met politieke verantwoordelijkheid wordt georganiseerd, wanneer het dus anders verloopt dan in België het geval is.

Waarheen?

Dit veronderstelt een duidelijke reorganisatie van de solidariteit tussen regio's, zonder de federale overheid als mistgordijn. Een staatshervorming dient niet om de solidariteit af te schaffen, maar om haar mogelijk te maken als iets dat de liefdadigheid overstijgt. Een open pleidooi voor meer autonomie zou de linkse partijen in Vlaanderen juist kunnen versterken. Ze hoeft niet te leiden tot de verarming van het zuiden van het land. Als er een duidelijke verliezer is, dan is het de huidige Franstalige politieke elite.

De Belgische natiestaat verliest op twee niveaus toch aan belang. Het politieke zwaartepunt verschuift naar de regio's, de economische markt naar Europa.

Blijft links elk streven naar een staatshervorming herleiden tot 'egoïstisch' romantisch nationalisme, dan vervreemdt het verder van het (kiezers)volk, ‘dat zich terecht vragen stelt bij de Belgische constructie’.

De volledige versie van het manifest: zie bijlage en op het web: www.gravensteengroep.org

Commentaar (JVdC)

De vijfde tekst van de Gravensteengroep is interessant, vooral omdat hij cirkelt rond een van de belangrijkste thema's in het communautaire debat: de transfers en de solidariteit. Helaas hebben de critici gelijk die meteen opmerken dat Etienne Vermeersch en co wel een goeie analyse maken, maar blijkbaar schrik hebben om daar conclusies uit te trekken. Wat sociaal beleid moet zijn, is volgens de groep liefdadigheid geworden. Links heeft schrik om de inefficiëntie daarvan (het woord transfers blijft taboe) in te zien en kiest voor behoudsgezind overleven in het kader van het Belgische establishment. De arbeidersvleugel pikt dit niet en trekt naar andere strekkingen en partijen.

Frans Crols, Johan Sanctorum en Julien Borremans (DS, 23 feb.) stellen terecht dat het vijfde Manifest van de Gravensteengroep 'reformistisch' is, maar het is maar de vraag of hun alternatief werkbaar is. We moeten ons 'concentreren' op het 'post-Belgische republikeinse debat', aldus Crols en co. Is dat zo? Eerst moet je wel in post-België geraken. En zonder 'reformisten' of confederalisten lijkt een politieke meerderheid nog niet meteen voor morgen. Ons lijkt het rationeler eerst voldoende medestanders te zoeken om de grens van het post-België te overschrijden. Een Vlaamse democratie kan daarna ten volle spelen via een debat tussen links en rechts, progressief en conservatief.

De kritiek van Dirk Holemans en Lieven De Cauter (DS, 23 feb.)is deels terecht: de electorale achteruitgang van links is in geen geval exclusief Vlaams, wel een onderdeel van 'de Europese linkse leegte'.

Holemans (Oikos, Denktank voor sociaal-ecologische verandering)wil mee op zoek naar 'de juiste staatsstructuren', vindt België 'geen heilige constructie', is 'geen belgicist' en voor subsidiariteit. Hij merkt terecht op dat het Vijfde Gravensteenmanifest (nog maar eens) geen sterk gestructureerde tekst is. Maar finaal landt hij dicht in de buurt van de zwakke plek van de Gravensteenanalyse: de heilige koe van de solidariteit. Kritische vragen durven stellen over omvang, duur en efficiëntie daarvan, dat is blijkbaar nog een brug te ver.

De reactie van Lieven De Cauter (cultuurfilosoof, Vooruitgroep) is lachwekkend ouderwets. Links zou verliezen omdat het 'niet links genoeg' is. Dan moet die man toch eens uitleggen waarom de weglopers dan naar 'rechts' verhuizen. De filosoof droomt. Voor hem is het al uitgemaakt dat 'wetenschappelijke en statistische argumenten' aantonen dat een autonoom Vlaanderen minder solidair zal zijn dan België. Welwel... Over welke studies gaat het? Met dezelfde gemakzucht (pars pro toto) noemt hij de Warandegroep 'de patronale tegenhanger' van de Gravensteengroep. En helemaal vervelend wordt hij als hij als 'kosmopoliet' nog maar eens uitpakt met de indrukwekkende wetenschap dat 'we al zo klein zijn'... 'Er zijn in onze wereld alleen nog grensoverschrijdende problemen, dus wat lost autonomie eigenlijk op?'. Van dergelijke nonsens krijgen we grensoverschrijdende koppijn.

-----------------------------------------------

De leden van de Gravensteengroep vertrekken vanuit verschillende politieke en ideologische uitgangspunten, maar zijn het eens in hun gehechtheid aan de democratie en de mensenrechten. Zij stellen de waarden van vrijheid, gelijkheid, solidariteit en wederzijds respect centraal en wijzen alle vormen van racisme en xenofobie radicaal af. Zij zijn echter verontrust door het feit dat in de recente discussies over de staatshervorming de indruk wordt gewekt dat redelijke en rechtvaardige Vlaamse eisen telkens weer met extreem-rechts gedachtegoed worden geassocieerd.

De opstellers van de tekst: Etienne Vermeersch, Jan Verheyen, Frans-Jos Verdoodt, Piet van Eeckhaut, Jan Van Duppen, Luc Van Doorslaer, Jef Turf, Johan Swinnen, Hugo Stevens, Brigitte Raskin, Jean-Pierre Rondas, Yves Panneels, Bart Maddens, Karel Gacoms, Paul Ghijsels, Pierre Darge, Paul De Ridder, Dirk Denoyelle, Peter De Graeve, Eric Defoort, Jo Decaluwe, Willy Courteaux, Jan Bosmans, Tinneke Beeckman (woordvoerster voor vijfde manifest), Ludo Abicht.

Bijlage


Vijfde Gravensteenmanifest
(29 Kb)




Terug naar de artikelenlijst.