Bloopers rap vergeten
De peiling van VRT/DS: een veest, geen donderslag
Jan Van de Casteele 11-10-2009
 |
Er moet iets héél belangrijks zijn gebeurd . ’Nog sterker verlies voor Vlaams Belang’, titelt De Standaard over twee bladzijden (10 oktober) boven een artikel over de jongste peiling van TNS-Media/Dimarso. De krant spreekt van ‘opmerkelijke verschuivingen’. Is dat zo?
‘Er komt geen einde aan de teloorgang van Vlaams Belang, want de partij zakt nog 2,6% tegenover de verkiezingsuitslag van 10 juni 2009'. Vlaams Belang ‘dondert naar beneden’ en ‘verschrompelt’ tot een dieptepunt van 12,8%, noteert Isabel Albers. Tiens. De krant La Libre Belgique stelde in haar peiling vast dat Vlaams Belang niet verliest, maar wint (16,5%). De Libre-peiling werd uitgevoerd tussen 7 en 20 september, die van TNS tussen 21 september en 6 oktober. Hebben we in de nacht van 20 op 21 september iets gemist? Of zijn de onderzoekers van La Libre echte sukkels? En zo ja, waarom die wel en die van TNS niet?... Van een kwaliteitskrant zouden we verwachten dat ze de marketeers, aan wie dit soort producten wordt ontfutseld, het vuur aan de schenen zou leggen. Niet dus. In De Standaard geen spoor van kritiek op de vorige bloopers van TNS. Even inzoomen.
Vlaams Belang - Die partij heeft het ongetwijfeld moeilijk, dat leren de verkiezingen. Gaat het na 7 juni nog bergaf? Dat valt nog te bezien. Er zijn niet alleen de positieve cijfers van La Libre. Er is ook de wetenschap dat peilingen geen wetenschap zijn. Even kijken dus naar 2004, het jaar van de vorige regionale verkiezingen? TNS, de huisleverancier van peilingen VRT en DS, prikte na een peiling heel dichtbij de verkiezingen in juni 2004 de partij Vlaams Belang op 19,8%. Elf dagen later maakten de kiezers de peilers belachelijk. Vlaams Belang haalde 24,1%, haar beste score ooit. Dit is geen alleenstaand feit.
CD&V – Sommige christen-democraten zullen al rond de tafel dansen. CD&V vergroot de voorsprong op de concurrenten (24,4 of +1,2% in vergelijking met verkiezingen van juni). Toch nog even voorzichtig zijn, beste CD&V’ers. Herinner u dat TNS het kartel op 4 juni 2004 een rozige 31,4% meende te mogen toeschrijven. Het werd uiteindelijk 26,1% toen.
Open Vld - Van TNS verneemt Open Vld in de septemberpeiling dat de partij ‘herstelt’ (16,7% of +1,6% tegenover verkiezingen). Maar in juni peilde TNS die partij ook op ... 16,7. Als de peilers en de analisten van De Standaard vergelijken met de eigen meetlat, is het verschil gewoon nihil. Bovendien... La Libre hield het in september op een schamele 14,4% voor Open Vld. Een opsteker voor de blauwe troepen?
Sp.a - In 2007 werden de socialisten door TNS voorbarig de lucht in gepeild (19,4%). De uitslag was een ontgoocheling (16,6%). Dat de sp.a nu om en bij de 15% scoort, is geen nieuws. Maar toch voldoende voor Isabel Albers om dit laagvliegen te koppelen aan ‘de Kaltstellung van Frank Vandenbroucke’. Op basis van welke gegevens?
Groen! - ‘Groen scoort’, bedenkt Albers, want kreeg van TNS 8,5%, flink meer dan de verkiezingsuitslag. Zelfde bedenking als bij VLD: ook in juni gaf TNS Groen! een hoopgevende 8,3%... Het werd flink minder (6,8%). Ook nu concludeert Albers nogal haastig dat 'het verzet tegen kerncentrales en tegen de Lange Wapper’ de groenen nu vooruit zou stuwen in de vaart der volkeren. Op basis van welke gegevens? La Libre geeft Groen! trouwens maar... 6,8%.
N-VA – In juni 2009 blooperde TNS met de prognose voor N-VA (10%). De Wever en co behaalden enkele dagen later bij de regionale verkiezingen 13,1%. De partij van Bart De Wever ‘bevestigt’ (13,5%), heet het nu... Ze 'wint' zegt dan weer de peiling van La Libre (14,6%).
LDD – Met Dedecker doen de onderzoekers behoorlijk in de broek. Een paar dagen voor de federale verkiezingen van 2007 verkondigden TNS en De Standaard en de VRT dat Dedecker, de "loser", met 3,8% de kiesdrempel niet zou halen. De uitslag zelve (6,5%) was diepe miserie, niet voor Dedecker, maar voor de peilers en hun amusementsindustrie. In 2009 was het net omgekeerd. Op naar de 11,7%, voorspelden ze, maar Dedecker bleef steken op een al bij al toch niet onverdienstelijke 7,6%. De eigen fata morgana-nonsens van peilers en pers kende evenwel geen grenzen. Op een gegeven moment leek Dedecker met een ‘meting’ van 15% wel op weg naar de 100%. Alvast hoog genoeg om hem – niet zonder politieke bijbedoelingen? – na de enige echte peiling, de verkiezingen van 10 juni – dan maar opnieuw als een loser voor te stellen. Nu heet het dat LDD ‘pas maakt op de plaats’ (8,1%). Een half procentje vooruitgang wordt weer vertaald in ‘ver verwijderd van de toppen tot 16% die ze vorig jaar in peilingen scoorde.’ Merkwaardig. Waarom enkel voor LDD vergelijken met vorige (omstreden) peilingen en voor de andere partijen de vergelijking maken met de werkelijke uitslag van 10 juni? Beetje politieke afkeur, durven we vermoeden. Dat ‘de ster van Jean-Marie Dedecker ‘zeer opvallend taant’ valt nog te bezien...
Poppoll
Naast de politieke barometer presenteren VRT en DS ook telkens een poppoll. Altijd leuk zoiets. Een goede score is niet veel meer dan de output van een eerder ondoorzichtige combinatie van partijovertuiging en tv-bekendheid. Maar toegegeven, deze thermometer kan wel vertrouwen geven. Aan de Vlaamse tandem Peeters (44%) en De Wever (39%), aan ministers die een trapje hoger klimmen in de naambekendheid (Crevits, Vincent Q). Hij kan ook voor wat twijfel zorgen in hoofde van wie wegdeemstert (Dedecker, Gennez, Valkeniers).
Maar iemand moet toch eens uitleggen waarom in zo’n poll de traditionele partijen, samen goed voor 53% van de stemmen, 71% van de steekkaartjes mogen vullen (25 van de 35 namen op wie men mag of ‘zou kunnen’ stemmen). De drie V-partijen (VB, N-VA en LDD), samen goed voor 36% van de stemmen, moeten tevreden zijn met 26% van de kopjes. Voor Groen! krijgt nog enkel Vogels een plaatsje op de lijst. En straks is die ook gaan vliegen...
We wezen er al vaker op dat de poppoll (nog altijd samengesteld door Ivan Devadder en Bart Sturtewagen?) een duidelijk gestuurd en erg subjectief instrument kan zijn. Wie komt er op het lijstje, wie niet? Toegegeven, het is in de jongste versie al iets beter dan vroeger. In hun gloriejaren stonden Dewinter en Van Hecke er in de poppoll van ca. dertig namen alleen voor, ook al stemde een kwart van de Vlamingen op hun partij. Annemans is pas nu heel recent toegevoegd. De misschien niet zo sympathiek bevonden Pieter De Crem moest ook geduld hebben. Voor N-VA stonden Bourgeois en De Wever lang alleen in de poppoll. Nu konden de mensen blijkbaar ook hun mening kwijt over Peumans en Muyters. Waarom is er – gezien de relatieve sterkte van hun partijen - geen plaats voor Morel (VB), voor Jambon (N-VA)?
Besluit
De peilingen scoren zélf ondermaats. Onderlinge, horizontale vergelijkingen van hun cijfers (pakweg VRT/DS versus LLB) ondermijnen hun geloofwaardigheid. Ook verticale vergelijkingen met eigen cijfers uit voorafgaande peilingen en vergelijkingen met de werkelijke uitslag zijn vernietigend. Is de methodiek van TNS na vorige bloopers bijgestuurd? Helaas, nauwelijks.
De ondraaglijke lichtheid waarmee bepaalde kranten en de VRT de resultaten kritiekloos analyseren en van commentaar voorzien, wekt verbazing. Peilingen zijn commercie geworden, hoofdredacteurs vennoten in de commercie.
Is dergelijk onderzoek compleet waardeloos? Dat nu ook weer niet. Maar vooral heeft het een hoge amusementswaarde, zolang de analyses niet ernstiger én voorzichtiger worden gemaakt. Hooguit geven ze een paar mogelijke trends aan.
Vlaams Belang, maar ook Open VLD en sp.a vechten tegen de krimp. En is dat op de middellange termijn de facto anders voor CD&V en Groen!? N-VA - dat de kiesdrempel “nooit” zou halen, weet je nog? – en Dedecker hebben het flinkst in de politieke taart gebeten. Dat is een waarheid van de verkiezingen. Het spel van de opiniepeilingen dartelt daar wat omheen.
Dat Vlaams minister-president Kris Peeters en Bart De Wever – met of zonder kartel – almaar beter scoren, kan een belangrijk signaal zijn met enige communautaire betekenis. Dat de Vlaamsgezinde partijen als communicerende vaten samen goed blijven scoren evenzeer. Hetzelfde kan gezegd van het feit dat de Vlaming veel meer vertrouwen heeft in zijn Vlaamse regering (61%) dan in de federale regering (41%). In die laatste ploetert Herman Van Rompuy overigens voort zonder de steun van een meerderheid van de Vlaamse volksvertegenwoordiging.
Bijlage
(35 Kb)
Terug naar de artikelenlijst.