Begrip voor Ieren: geen democratie zonder inspraak en subsidiariteit
Jan Van de Casteele 15-06-2008
 |
Europa mag dan al een absoluut noodzakelijk project zijn, de manier waarop het wegvlucht van de burger, waarop het kleinschaligheid aftroeft, maakt dat die burger niet kan en ook niet wil volgen. Onze grote internationale geesten (europarlementsleden, regeringsleiders) snappen het niet. De Ieren ondankbaar? Och God, niet overdrijven. De Vlaamse transfers naar Wallonië zijn veel groter dan die van de Europa naar Ierland. Mag ook al eens gezegd.
Na het Franse en Nederlandse neen tegen de Europese grondwet werden zowat overal de publieke opinies buitenspel gezet en koos men voor de techniek van de ratificatie door de nationale parlementen. Over dit interessant debat (besturen via parlement of ook via referendum) hebben we het hier even niet. Maar Vlaanderen hoeft van geen van beide scenario’s schrikt te hebben.
Journalisten en politici huilen om het uitstel: nu komt er geen permanent voorzitter van de Europese Raad, worden bevoegdheden van het Europees Parlement niet uitgebreid, wordt de inspraak van de burgers niet vergroot, het vetorecht van de lidstaten niet teruggedraaid. Zullen de partizanen van Europa het nooit leren?
Na het referendum regende het verwijten en opvallend zwakke argumenten. Enkele voorbeelden:
Het allegaartje
Yves Desmet (DM, 15 juni) omschreef het ‘allegaartje van tegenstanders’ als een verzameling van ethische conservatieven (tegen abortus en homohuwelijk), economische rechts (vrees voor belastingverhoging), ‘eng nationalisten’ (soevereiniteit kwijt) en linkse andersglobalisten (sociale achteruitgang). Zwak argument. Behalve in een tweepartijenstelsel is het precies een eigenschap van de democratie dat ‘een allegaartje van tegenstanders’ mekaar bekampen.
De identiteit
‘Het bonte gezelschap had maar één gemeenschappelijk kenmerk: een vaak irrationele vrees voor alles wat de Ierse homogeniteit zou kunnen aantasten’, was de tweede vondst van Desmet. Even mager argument, dat vertrekt van een dogma dat ieder aspect van identiteitsbehoud en nationalisme ‘eng’ is (zie voorgaande alinea) Alsof een kleine entiteit (regio, volk, staat) vanuit het democratisch princiep van subsidiariteit geen vragen mag stellen bij wat de niet eens verkozen leiding van Europa en de daaraan vastklittende bureaucratie uitspoken.
De ondankbaren
De pro-Lissabonlobby verwijt de Ieren dat ze ondankbaar zouden zijn. ‘Het land kreeg 40 miljard euro tussen 1973 en 2005’, schreef Goossens. Bijzonder gefrustreerd reageerden de Europarlementsleden Ivo Belet, die ook al verwijst naar de 40 miljard euro Europese steun, en Dirk Sterckx, die maar niet begrijpen dat de mensen hem niet begrijpen. De Vlaamse administratie (Abafim) becijferde dat ongeveer hetzelfde bedrag van Vlaanderen naar Wallonië stroomde... sinds... 2000! Niet uit heel Europa dus, maar uit Vlaanderen alleen... De Ieren hebben bovendien met hun euro-centen wel beter gepresteerd dan de leiders van Wallonië in hun gewest. Ierland staat (na Luxemburg, klein maar fijn) op de tweede plaats in de top van de EU-27. Volgens Declan Ganley (Libertas) was het niet Europees geld, maar de lage Ierse vennootschapsbelasting (11,5%) die de Ierse groei aanvuurde. We wachten nog op het eerste stuk over de ondankbaarheid van de leidende politieke klasse over de taalgrens.
De kneuterige, zatte katholieken
En dan het zwakste argument: het schelden. Vooral Pol Goossens, gepokt en gemazeld in een jargon dat veertig jaar geleden misschien indruk maakte, kakt op de Ieren en hun ‘volksaard’, ‘dat in nevels gehulde mysterie van kneuterige tradititie, schraapzucht, katholicisme en alcohol’. De Ieren zijn ‘een brullende muis’, een ‘ridicuul, klein beestje’... Ze zijn ‘les nouveaux riches’.... En de neen-stemmers zijn ‘ethische fossielen, nostalgici van het eilandgevoel en overjaarse pacifisten’. Als belediging aan het adres van alle neen-stemmers, maar ook aan een hele bevolking kan dat tellen
De goede peiling
Karel Van Miert was redelijk gematigd (De Zevende Dag) maar zijn argumenten pro Europa waren niet allemaal even scherp. ‘Peilingen tonen aan dat de mensen meer Europa willen’... Tiens, dan zijn er toch nog goeie peilingen ook. Als hij het heeft over de Eurobarometer, die noch in Ierland, noch in Nederland of Frankrijk de neen-stem had zien aankomen, dan is hij niet goed bezig. ‘De structuur is niet perfect democratisch’, wist nog Van Miert, maar ’t zijn democratische landen die de EU vormen.
Precies in de zwakte van dergelijke argumenten zit de zwakte van Europa. Als de meerderheid van onze wetten in Europa worden bepaald, mag de burger best wakker zijn. De Ieren waren dat. Straks wellicht ook de Tsjechen.
Desmet en Goossens krijgen maar één zinnig argument uit hun pen: dat het verdrag ‘zo ingewikkeld is, dat zelfs de Ierse eurocommissaris Charles McCreevy moest toegeven dat hij het niet gelezen heeft’. Ook Dehaene gaf toe dat dit werkstuk onleesbaar is. Wat voor democratie is dat dan als de man in de straat iets moet goedkeuren dat zijn leiders niet eens lezen, laat staan kunnen uitleggen? Niet de Ieren moeten naar een tweede zit, wel Europa naar de derde zit. En terecht.
Goossens heeft het over ‘de democratische absurditeit van de Unie, het feit namelijk dat een minderheid de meerderheid kan gijzelen’. Als we ons niet vergissen is dat in de Belgische context al een jaar lang het geval. We wachten in eigen land nog altijd op de eerste vaststelling van de scherpe ziener Goossens.
Conclusie
Voor Europa dreigt een derde zittijd... Dat men die nu maar voorbereidt, want Europa kan best een (nog) mooi(er) project zijn. Geen democratie zonder samenwerking. Maar even waar: geen democratie zonder subsidiariteit.
Sp.a’er Freddy Willockx ontwikkelt een kromredenering waarna hij besluit dat dit ‘slecht nieuws is voor alle separatisten in België’ wiens ideeën (o.a. die van Marianne Thijssen) hij ‘pure waanzin’ noemt.Ierland
iets meer dan 4 miljoen inwoners (1% EU) 1972: 83,1% van Ieren akkoord met Europees lidmaatschap 1973: toetreding tot EU samen met Groot-Brittannië en Denemarken (Europa van zes naar negen) 7 juni 2001: Iers neen tegen het Verdrag van Nice (53,87%) ondanks positieve Eurobarometer (peiling) 2002: Iers ja in tweede Nice-referendum, na een felle campagne (62%) 29 mei 2005: Frans neen tegen Europese Grondwet 1 juni 2005: Nederlands neen tegen Europese Grondwet na 2005: onder meer Sarkozy en Balkenende bannen referendum en kiezen voor parlementaire ratificatie. Idem in Denemarken 2007: 74% van Ieren volgens Eurobarometer (peiling) voor lidmaatschap EU
Terug naar de artikelenlijst.