De Engelse ziekte

Jan Van de Casteele 17-01-2008

Vlaams minister van Onderwijs Frank Vandenbroucke (sp.a) wil laten onderzoeken of er in het hoger onderwijs meer opleidingen in het Engels gedoceerd moeten worden. Open Vld’ster Patricia Ceysens (Vlaams minister van Economie en Innovatie) gaat nog een stap verder.

Nu mag slechts 10 procent van de universitaire bacherlopleidingen in het Engels gedoceerd worden. Voor de masters is er geen beperking, maar geldt dat er altijd een Nederlandstalig equivalent aanwezig moet zijn. Ceysens wil meer dan 10 procent, en vindt een equivalent ergens in Vlaanderen voldoende. Ceysens noemde het verplicht dubbel aanbod, in het Nederlands én Engels, ‘inderdaad provincialistisch'.

In het Vlaams Parlement werd hierover gedebatteerd. Tegenwind kwam er van Vlaams Belang, Spirit, N-VA en CD&V. Minister Vandenbroucke, niet zelden furieus om een beetje kritiek, had het over de 'totale verkramptheid' van de interpellanten.

Het debat gaat verder in het Vlaams Parlement en in het onderwijsveld. Hopelijk ook in de media en bij de publieke opinie.

Hieronder een aantal argumenten tegen de voortvarendheid van Ceysens en Vandenbroucke.

Vooraf: de feiten

De verengelsing van het hoger onderwijs blijft in Vlaanderen voorlopig nog beheersbaar. Het Nederlands onderwijs lijdt aan een soort Engelse ziekte.

In september 2007 verschenen in De Standaard al een aantal artikelen over deze materie (o.m. Engels overrompelt Nederlandse universiteiten (DS, 18 september 2007, http://www.standaard.be/Artikel/Detail.aspx?artikelid=MO1HACJN)

Samengevat:

Een rapport in opdracht van het Cultureel Verdrag Vlaanderen-Nederland (CVN) legt een groot verschil bloot in het gebruik van het Engels tussen de Vlaamse en Nederlandse universiteiten. De Nederlandse universiteiten zijn de voorbije jaren enorm 'verengelst'. Meer dan de helft van de mastersopleidingen (vroegere licenties) wordt er in het Engels gegeven (Nederland handelsnatie, meer ex-kolonies, internationaler gericht).

Vlaanderen is terughoudender (lange taalstrijd). Aan de Vlaamse universiteiten is de positie van het Engels de voorbije zeven jaar min of meer ongewijzigd gebleven.

Algemeen secretaris van het CVN, Wilfried Vandaele, waarschuwde wel voor een voortschrijdende verengelsing. 'Nu zijn er in Vlaanderen wettelijke beperkingen. Ik hoop dat die standhouden, want een verdere verengelsing zou een verschraling van het Nederlands betekenen.'

Vlaamse universiteiten mogen maximaal tien procent per jaar van een bacheloropleiding (de vroegere kandidaturen) in een andere taal aanbieden. Voor die vakken moeten de studenten de mogelijkheid hebben om het examen in het Nederlands af te leggen. In de masters kunnen 'in beperkte mate' vakken in een andere taal worden aangeboden. 'Veel gespecialiseerde postuniversitaire opleidingen zijn nu al in het Engels.

Tegenargumenten Wilfried Vandaele: - Engelstalige opleidingen zetten druk op de basisopleidingen - verschraling van het Nederlands, dat de taal van wetenschap en onderwijs moet blijven - verlies aan status

Het volledige rapport is te raadplegen op: www.cvn.be

http://www.standaard.be/Artikel/Detail.aspx?artikelId=VI1HE1NS

Taalkundige Albert Oosterhof vergeleek in opdracht van de Commissie Cultureel Verdrag Vlaanderen-Nederland het gebruik van het Engels in 2007 met de toestand in 2000, Nederlandse en Vlaamse universiteiten.

UA: 201 vakken in een andere taal (45 niet-taalvakken). Beperkt aandeel, ongeveer idem als 2000. VUB: 11,8 procent opleidingen in het Engels. Status-quo tegenover 2000. UG: Eén Engelstalige mastersopleiding en vijf keuzevakken in het Engels. Geen sprake van toename van het Engels in het aanbod. Universiteit Hasselt: één volledig Engelstalige opleiding. Enkele vakken in het Engels, maar telkens bestaat er een Nederlandstalige variant. KUL: 283 vakken in andere taal (181 niet-taalvakken). Aantal studenten dat onderwijs in het Engels volgt, is niet of nauwelijks gestegen. Er zijn vijf volledig Engelstalige opleidingen.

Tegenargumenten Vlaams-socialistische Beweging (kort op de bal en meegedeeld in persmededeling, zie bijlage)

- beschadiging van cultureel recht waar een brede volksbeweging (ook socialisten!) ruim een eeuw lang voor gevochten heeft (van taalstrijd 19de eeuw tot Leuven Vlaams) - asociaal: rem van de vooropleiding en voorkennis van Engels - verdere commercialisering: onderwijs op maat van bedrijfswereld; vermarkting - domino-effect: meer en meer richtingen overschakelen - druk op Nederlandstalig middelbaar onderwijs en nieuwe sociale taalbarrière; vroeger Frans barrière elite; nu Engels - kennis Engels (academisch niveau, docenten en studenten) wordt overschat - contradictie: nieuwkomers in Vlaanderen inburgeren?

Tegenargumenten Steven Utsi, studiedienst Vlaams Belang (zie bijlage)

- Een sterke nationale identiteit is, in het verlengde van het mooie Europese adagium 'eenheid in verscheidenheid', net de reden waarom een land of regio, naast de gehuisveste universiteit of hogeschool, zo aantrekkelijk is in internationale uitwisselingsprogramma's van studenten, zoals Erasmus. Waarom de Vlaamse USP ('Unique Selling Proposition') van een Vlaamse identiteit, die ondubbelzinnig ook in het onderwijs aan bod komt, zelf te grabbel gooien? - De evaluatie van het naleven van de taalregeling is voorzien door het structuurdecreet hoger onderwijs, maar er is geen manier om instellingen hoger onderwijs te sanctioneren. - Gebrek aan informatie over methodiek waarmee universiteiten en hogescholen rapporteren over hun taalbeleid (jaarlijks verplicht overeenkomstig het structuurdecreet 2003). Onvoldoende info over huidige stand van zaken. - Meer buitenlandse studenten aantrekken is ok. Maar hiervoor zijn er andere middelen (doorgedreven internationale promotie, veralgemeende verlenging van de Master-opleidingen) - Opgelet: rectors en raden van bestuur van de meeste instellingen zijn grootste pleitbezorger van meer Engels. Belangrijkste reden: de centen. - Suggestie: Vlaams hoger onderwijs zou beter een debat ten gronde voeren met de Vlaamse regering en Vlaamse bedrijfsleven over financieringsstromen ter betoelaging van fundamenteel en toegepast onderzoek (vb: taalopleiding buitenlandse studenten die hier toponderwijs willen en moeten kunnen volgen).

Tegenargumenten Dirk De Cock (Spirit) in zijn opiniestuk ‘Engels doceren is helemaal niet progressief’ in DS, 16 januari (zie bijlage). Dirk De Cock (Spirit) is ondervoorzitter van de Commissie Onderwijs in het Vlaams Parlement .

- magere instroom van Erasmusstudenten (studie professor Soete): meer Vlaamse studenten over Europa dan er Europeanen terugkomen en studenten zijn nu eenmaal centen. Doel Erasmusprojecten: onderdompeling in andere taal/cultuur. Verengelsing staat haaks op principe van een Erasmusstage. Het Europees project kan alleen maar slagen als het respect opbrengt voor ‘eenheid in verscheidenheid’. Elke taal is telkens een andere bril. Tijdens het jaar van de talen en de diversiteit (2008) is verengelsing omgekeerd doel. - Vlaanderen heeft een hoge graad van meertaligheid, maar die meertaligheid vertrekt vanuit het Nederlands. Al het andere leidt tot vervreemding en tot culturele uitholling. - toegeving aan mercantiele visie op onderwijs, zoals die in de Angelsaksische landen opgeld maakt. - verengelsing staat haaks op streven om via Nederlands als onderwijstaal kansen te bieden aan kansarme kinderen en kinderen van allochtone afkomst. - Het is de bedoeling om in het hoger onderwijs voldoende doorstroming te realiseren van jonge mensen uit deze groepen. Verengelsing is bijkomende drempel en zet de poort wagenwijd open naar een duale (kennis)maatschappij. - Verengelsing hoger onderwijs zal repercussies hebben op het middelbaar en op het basisonderwijs. Ouders zullen vragende partij zijn. Parallel circuit kan leiden tot nog meer duale maatschappij - eigen taal zou verschralen, ten voordele van een verarmd en verarmend Engels

Wat in Nederland gebeurt moet geen voorbeeld zijn, maar eerder als een geslaagde vorm van afschrikking voor ogen staan.

Tegenargumenten van Jacques Van Keymeulen, docent Nederlandse taalkunde aan de Universiteit Gent (tribune in De Morgen, 16 januari)

- Het Engels is immers niet voor alle disciplines een even vanzelfsprekende keuze. (belang andere talen) - Basisdiploma's moeten hoe dan ook met het Nederlands als onderwijstaal verworven kunnen worden. Dat is de plicht van het hoger onderwijs tegenover de belastingbetaler. (democratische plicht) - Belangrijker is het om Vlaamse studenten naar het buitenland te sturen, dan buitenlanders naar hier te halen en daarvoor onze onderwijstaal te moeten aanpassen. - Het kan toch niet de bedoeling zijn om voor Vlaamse studenten het Engels als doceertaal te moeten kiezen om een paar buitenlandse Erasmusstudenten ter wille te zijn (het getal) - Buitenlandse studenten of vorsers zijn zelf geen vragende partij. Als ze de leszaal verlaten, staan ze immers in Vlaanderen en daar spreekt men Nederlands. (de omgeving) - Hoeveel docenten zijn in staat een aanvaardbaar Engels te praten in de les? (de docent) - internationalisering en culturele diversiteit moeten in een juist evenwicht worden geplaatst. Geen eenheidspap, wel diversiteit koesteren en aanmoedigen. (diversiteit) - Hij wijst er tot slot op dat Vlamingen zijn altijd trots geweest op hun meertaligheid. Laten we daarvan een intellectuele en wetenschappelijke troef maken. (meertaligheid troef)

De integrale tekst van de opiniestukken: zie bijlage

Bijlage



(41 Kb)




Terug naar de artikelenlijst.