De laatste rechte lijn van Schiltz
Jan Van de Casteele 05-11-2007
 |
Schiltz’ zoon en enkele mensen van Spirit relativeerden of reageerden nogal bitsig op het Knack-artikel over de contacten tussen Hugo Schiltz en Gerolf Annemans. Uit wat Schiltz aan Doorbraak vertelde in oktober 2005 blijkt dat ze best niet te hard van stapel lopen. Schiltz is een radicale Vlaams-nationalist gebleven, ondanks de aanvallen uit die hoek. Maar hij was ook erg rationeel en daarom ook tegenstander van het cordon.
Op 28 oktober zou Hugo Schiltz, een van de geestelijke vaders van het Egmontpact, 80 geworden zijn. In Knack vertelde zijn vriend Paul Doevenspeck dat Schiltz in zijn laatste levensjaren toenadering zocht tot het Vlaams Belang en dat het zijn laatste droom was om de verschillende Vlaams-nationalistische strekkingen met elkaar te verzoenen.
Volgens Doevenspeck, die jarenlang met Schiltz samenwerkte (advocatenkantoor Schiltz Doevenspeck & Partners), was Schiltz langzamerhand gaan inzien dat we als Vlamingen nooit echt iets zouden bereiken als we in gespreide slagorde voortstreden. Hij engageerde zich in drie initiatieven.
Eén: IJzerbedevaart en IJzerwake weer samenkrijgen voor een gezamenlijke manifestatie onder de IJzertoren (niet gelukt want Lionel Vandenberghe en Spirit waren tegen)Twee: De gematigde Vlaamsgezinden van Lentemanifest (autonomie) en de radicaleren van het Warandemanifest (onafhankelijkheid) op één lijn krijgen (niet gerealiseerd wegens zijn ziekte en overlijden). Schiltz droomde van een breed Vlaams platform.
Drie: aftasten wat mogelijk was met (een deel van?) Vlaams Belang. In de zomer van 2005 waren er gesprekken met Annemans. Schiltz besefte volgens Doevenspeck dat een duurzaam akkoord over de staatshervorming nooit zou worden afgesloten als het VB niet bij die onderhandelingen werd betrokken, want zonder het VB zaten de Vlamingen in een minderheidspositie ten opzichte van de Franstaligen. Behoorlijk actueel...
Van die drie ambities is uiteindelijk weinig terechtgekomen door de ziekte en het overlijden van Schiltz. Maar in 2005 was Schiltz nog de man die via contacten met ex-VU’ers in de VLD en via Spirit het akkoord over BHV kelderde.
Lionel Vandenberghe (DM, 24 okt. over eenheid in Diksmuide): ‘We hebben daar bij Spirit nooit over gesproken, ik heb die vraag van Schiltz voor mezelf gehouden. Maar hij zal wel beseft hebben dat het draagvlak voor zijn idee klein was binnen de partij. Hij is er ook nooit meer op teruggekomen.’
Kamerlid Willem-Frederik Schiltz (DM, 29 okt.), zoon van Hugo Schiltz, was woest omdat Doevenspeck in Knack een forum kreeg ‘om vooral zijn eigen ideeën te lanceren.’ ‘Ik laat mijn vaders erfenis niet in rechtse hoek duwen’. Toch geeft hij toe dat de onthullingen kloppen al was er volgens hem ‘geen sprake van een of ander groot plan’, wel van één gesprek en nog een paar ballonnetjes.’
Spirit-ondervoorzitter Nelly Maes (DS, 25 okt.) minimaliseert de rol van Schiltz. Ook volgens haar onthult meester Doevenspeck op basis van één Annemans-gesprek vooral zijn eigen plan. Ook het verhaal over de samensmelting van de IJzerbedevaart en de IJzerwake’ komt niet van Schiltz. ‘Ideologisch en strategisch is Hugo Schiltz trouw gebleven aan zichzelf en aan zijn missie. Trouw ook aan Spirit, en de links-liberale koers van die partij. Dat ‘de Vlamingen zonder het VB kiezen voor een minderheidspositie ten opzichte van de Franstaligen en hoogstens een slap akkoord uit de brand kunnen slepen’, lijkt ze niet te geloven.
Bert Anciaux gaat nog een stapje verder (Knack 31 oktober: 'Schiltz verfoeide extreemrechts'). De Annemans-ontmoeting was een vriendendienst tegenover Doevenspeck. Op welke bron Anciaux zich baseert is absoluut onduidelijk. ‘Hugo verfoeide het Vlaams Belang’ en andere extreemrechtse groepen die ‘tot in het diepste van zijn ziel hebben geraakt en hem hebben gekleineerd.’
Luckas Vander Taelen (Groen!) is net niet schielijk overleden toen hij moest lezen dat Schiltz inderdaad het cordon in vraag durfde te stellen. (De Morgen 2 nov. ‘Schiltz, Annemans en het democratisch nationalisme’). Helemaal onderaan dit artikel gaan we even dieper in op zijn reactie.
Wat Schiltz aan Doorbraak vertelde
We willen best begrijpen dat tegenstanders en medestanders van Schiltz (Spirit) het niet eens waren of zijn met zijn stappen richting verzoening IJzerbedevaart-IJzerwake en richting Annemans. Maar in een uitvoerig gesprek dat we in oktober 2005 – kort na de Annemans-babbel – met Schiltz hadden – blijkt duidelijk dat Schiltz rationeel genoeg was om tenminste te hopen dat er met een groep van die partij en al zeker met de kiezers ervan moest kunnen worden gepraat.
Hij zei toen over het doorbreken van het cordon het volgende over de macht van de Franstaligen: ‘Dat is een gevolg van de doorbraak van het Vlaams Blok. Men heeft daar (bij de Franstaligen – red) ondervonden dat men er alle belang bij heeft dat het Vlaams Belang heel sterk wordt, simpelweg omdat daardoor een miljoen Vlaamse kiezers geen machtsfactor meer zijn op het politieke forum.’
We stelden hem toen de vraag: ‘Zit de situatie muurvast?’. Zijn antwoord lag in de lijn van wat Doevenspeck in Knack zei:
‘Hangt ervan af of in die partij een nieuwe generatie aan bod kan komen die meer durft, die beseft dat het niet volstaat dat je een miljoen kiezers hebt, maar dat je uiteindelijk met je kiezers en stemmen iets moet kunnen doen. De verkettering van die partij is niet nieuw. Hoelang heeft men VU niet verketterd? Voor “Kop Van Eynde” waren we ‘allemaal zwartzakken...’ Het Vlaams Belang staat voor de uitdaging om het cordon sanitaire weg te werken zonder dat de partij haar kiezers verliest. Het is altijd riskant om over de gracht te springen, dat hebben we bij de VU ook meegemaakt. Indien dat zou lukken, zou de PS weer zijn was ze is: 13% van het electoraat, en meer niet...
Bert Anciaux heeft gelijk dat Hugo's flamingantisme ‘niet verzoenbaar was met dat van mensen die hun ideologie misbruiken voor een onverdraagzaam project’. Op één van de laatste IJzerbedevaarten zagen we persoonlijk hoe Schiltz, samen met zijn vrouw wandelend in de IJzerlaan door heethoofden werd aangevallen. Slaag kreeg hij net niet, maar het feit dat hij daar met pinten werd overgoten zal minstens evenveel pijn hebben gedaan. Een heel zielige situatie en de zoveelste illustratie dat er in de marge van dit gebeuren dingen gebeurden, waartegen de staatsveiligheid en het politieapparaat véél te laat zijn opgetreden. Met enkele tientallen gestrekte armen van bedenkelijk allooi heeft het staatsapparaat de Bedevaart om zeep geholpen en de Vlaamse Beweging gesplitst.
Schiltz stapte beduimeld en gekreukt, maar fier richting Grote Markt. Dat typeerde hem. Ondanks alles wist Schiltz dat niet de massa van de VB’ers en ook niet àlle leiders van die partij verantwoordelijk waren voor de onzalige escalatie. Dat hij hoopte ooit nog een brug te kunnen slaan naar veel flaminganten, leden én sommige kopmannen van die grote partij, is niet zo onwaarschijnlijk.
Wat Schiltz aan Doorbraak in oktober 2005 nog kwijt wou...
Over Vlaamse wil:
De socialisten plakten voor de Eerste Wereldoorlog heel Vlaanderen vol: ‘Heel het raderwerk valt stil, als uw sterke arm het wil’... Waar zit die sterke arm van de Vlamingen? Het zijn uiteindelijk de Vlamingen zelf die het zullen moeten doen hé! Als men morgen zegt: “Het heeft nu lang genoeg geduurd, sorry, er komt geen regering meer!”, wat zou er dan gebeuren? Als de Vlaamse regering de macht in handen neemt, wie zou dat kunnen tegenhouden?’Het volledige artikel uit Doorbraak: zie bijlage (PDF)
Voor wie van dwergen houdt: in KORT van 5 november over hetzelfde onderwerp een beetje gif uit de mond van Luckas Vander Taelen
Bijlage
(66 Kb)
Terug naar de artikelenlijst.